รู้จัก “ซูโม่” กีฬาที่มีมาตั้งแต่โบราณของประเทศ “ญี่ปุ่น”

“ญี่ปุ่น” ประเทศที่เจริญก้าวหน้า ด้านเทคโนโลยีติดเป็นอันดับต้น ๆ ของโลกและเต็มไปด้วยความทันสมัยทางด้านแฟชั่น  แต่ในขณะเดียวกัน ก็ยังคงอนุรักษ์ประเพณี วัฒนธรรม กีฬาที่มีมาตั้งแต่โบราณไว้ จึงเป็นสังคมที่ผสมผสานอดีต และปัจจุบันได้อย่างลงตัว ถ้าใครไปญี่ปุ่น นอกจากเยี่ยมชมธรรมชาติที่สวยงามแล้ว ทริปท่องเที่ยวญี่ปุ่นที่น่าสนใจอย่างหนึ่งในเดือนกันยายนก็คือ "การแข่งขันซูโม่" ประจำฤดูใบไม้ร่วง

 “ซูโม่” นั้นแต่เดิมว่ากันว่ามีจุดกำเนิดมาจากการเป็นหนึ่งในพิธีกรรมเพื่อบูชาเทพเจ้าหลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยว ด้วยการแสดงท่าทางการการปล้ำกันระหว่างชายสองคน ซึ่งตรงกับตำนานของญี่ปุ่นโบราณในเรื่องของเทพเจ้าที่ต่อสู้กัน ดังนั้นการแสดงนี้จะทำให้เทพเจ้าพึงพอใจ และช่วยให้ผลผลิตในปีต่อ ๆ ไปนั้นดีขึ้นไปอีกนั่นเอง

ในระยะเริ่มแรกนั้นจัดว่า “ซูโม่” เป็นพิธีกรรมมากกว่า และเรื่องขนาดตัวของผู้ร่วมพิธีก็ไม่ใช่ประเด็นสำคัญที่จะต้องมีน้ำหนักมากแต่อย่างใด จนเข้าสู่ศตวรรษที่ 8 ในสมัยของเฮอัน ได้มีการคัดเลือกเหล่าทหารที่มีร่างกายสมบูรณ์และใหญ่โตเพื่อมาเป็นนักมวยปล้ำเข้ามาต่อสู้กันภายในพระราชวังเพื่อสร้างความบันเทิงให้กับเหล่าชาววังทั้งหลายจนเป็นที่นิยมกันเป็นอย่างมาก และเริ่มต้นมีพิธีการมากขึ้น รวมทั้งเหล่า “ซูโม่” ก็เริ่มมีความนิยมในการเพิ่มน้ำหนักตัวกันเพิ่มมากขึ้นอีกด้วย

หลังจากนั้นเหล่า “ซูโม่” กลายมาเป็นอีกหนึ่งในนักรบที่เป็นทั้งสิ่งเชิดชูเกียรติ และเป็นนักรบให้กับเหล่านักรบซามูไรชั้นสูงหรือไดเมียวในช่วงที่บ้านเมืองวุ่นวายเพราะสงครามกลางเมือง เมื่อเข้าสู่ยุคโอเดะ พวกเขาก็กลายมาเป็นเหล่านักสู้บนสังเวียนอย่างแท้จริง และได้มีพิธีการที่อิงแอบกับศาสนาชินโตอย่างแยกไม่ออก จนทุกวันนี้กลายมาเป็นอีกหนึ่งในวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่แสดงออกถึงความแข็งแกร่งและการต่อสู้เพื่อประสบความสำเร็จ

ในทางประเพณีนักกีฬา “ซูโม่” จะมีแต่ผู้ชายเท่านั้น  ซึ่งนักมวยปล้ำ “ซูโม่” นั้น จะเรียกว่า “ริชิกิ” ในญี่ปุ่นจะมีนักกีฬา “ซูโม่” ประมาณ 660 คนในญี่ปุ่นกระจายอยู่ทั่วโรงฝึก 47 แห่งในญี่ปุ่น ซึ่งโรงฝึกจะมีชื่อเรียกว่า “เฮยะ” ครูฝึกจะเรียกว่า “โอยะคาตะ” ส่วนใหญ่จะเป็นอดีตนักกีฬาซูโม่ระดับสูงที่ลาสังเวียนแล้ว

สำหรับการจะมาเป็น “นักซูโม่” ตั้งแต่อดีตนั้นจะคัดเลือกมาจากเหล่าทหารที่มีร่างกายที่แข็งแรงและใหญ่โต แต่พอเข้าสู่สมัยเอโดะ เมื่อ “ซูโม่” กลายเป็นเกมส์กีฬาแล้วก็มีการคัดเลือกเหล่าเด็กชายที่ต้องการฝึกเข้ามาสู่การฝึกเป็น “ซูโม่” และเมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 จบลงนั้นการจะมาเป็น “ซูโม่” ก็มาจากบรรดาเด็กบ้านนอกของญี่ปุ่นที่เข้ามายังโตเกียวเพื่อต้องการมาฝึกเป็น “ซูโม่”  โดยมีความหวังว่าเมื่อมีชื่อเสียงแล้วจะมีเงินทองและความสบายในชีวิต ซึ่งก็เป็นอย่างนั้นจริง ๆ

สำหรับย่านเรียวโกกุ ในกรุงโตเกียว นั้นนับว่าเป็นย่านแห่ง “ซูโม่” อย่างแท้จริงและเป็นอีกหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวของญี่ปุ่นที่น่ามาเที่ยวชม โดยย่านแห่งนี้เริ่มต้นมาตั้งแต่ในยุคเอโดะตั้งอยู่ริมแม่น้ำซุมิดะ เป็นที่ตั้งค่ายฝึก “ซูโม่” หรือที่เรียกกันในภาษาญี่ปุ่นว่า เฮย์ยะกว่า 40 แห่งด้วยกัน ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถพบกับ “ซูโม่” ตัวเป็น ๆ ในย่านแห่งนี้ได้ และในย่านนี้ก็ยังเป็นที่ตั้งของสนามกีฬาเรียวโงกุ โคกุงิกัง ซึ่งเป็นสถานที่แข่งขัน “ซูโม่” 3 รายการจาก 6 รายการประจำปีอีกด้วย

“นักมวยปล้ำซูโม่” ต้องสูงอย่างน้อย 167 ซม มีน้ำหนักอย่างน้อย 67 ก.ก.  คนที่ได้รับการคัดเลือกจะต้องเรียนจบมัธยมปลาย อยู่ในช่วงอายุ 18 - 22 ปี ต้องผ่านการตรวจเลือดเพื่อเช็คสภาพร่างกาย ไม่เป็นโรคใด ๆ  “นักมวยปล้ำซูโม่” จะฝึกกันที่สนามต่อสู้คือ “โดเฮียว” เป็นสนามทรายรูปวงกลม ซึ่งวัดเส้นผ่าศูนย์กลางได้ 4.5 ม. ตรงกลางจะมีเส้นสองเส้น เรียกว่า ชิคิริ – เซน ซึ่งนักมวยปล้ำจะยืนอยู่หลังเส้นนี้ ในสนามแข่งใหญ่ๆ อาจมีหลังคาที่คล้ายกับหลังคาศาลเจ้าก็ได้

ในแต่ละปีจะมีการแข่งขัน “ซูโม่” 6 ครั้ง 3 ครั้งจะจัดที่โตเกียว (ในเดือนมกราคม พฤษภาคม และกันยายน)  และอีกแห่งละ 1 ครั้ง ที่โอซาก้า (มีนาคม) นาโงยา (กรกฎาคม) และฟุกุโอะกะ(พฤศจิกายน) การแข่งขันจะเริ่มในวันอาทิตย์และแข่งติดต่อกันนาน  15 วัน ซึ่งจะไปสิ้นสุดที่วันอาทิตย์อีกเช่นกัน ส่วนเซกิโทริ ทำการแข่งขัน 1 ครั้งต่อ 1 วัน ขณะที่ “นักปล้ำซูโม่” ที่มีอันดับต่ำ จะทำการแข่งขันเพียงแค่ 7 ครั้ง โดยเฉลี่ยแล้วจะทำการแข่งขัน 1 ครั้งต่อ 2 วัน

“การแข่งขันซูโม่” จะไม่มีการแบ่งรุ่นตามน้ำหนัก “นักซูโม่” ที่ตัวเล็กสุดอาจต้องต่อสู้กับ “นักซูโม่” ที่ตัวใหญ่สุดอย่างช่วยไม่ได้ เป้าหมายของ “นักซูโม่” คือการล้มคู่ต่อสู้ให้ลงไปนอนบนพื้นสังเวียน หรือให้ก้าวเท้าออกไปนอกวงให้ได้ ผู้ชนะการแข่งขัน “ซูโม่” คือ 1. นักมวยปล้ำคนแรกที่บังคับให้ฝ่ายตรงข้ามก้าวออกมาจากวงแหวน หรือ 2. นักมวยปล้ำคนแรกที่บังคับให้ส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายฝ่ายตรงข้ามนอกเหนือจากฝ่าเท้าสัมผัสพื้นดิน และในบางโอกาสผู้ตัดสินอาจให้ชัยชนะแก่นักมวยปล้ำที่สัมผัสพื้นก่อนก็ต่อเมื่อ “นักซูโม่” ทั้งสองสัมผัสพื้นดินแทบจะพร้อมกัน แต่ “นักซูโม่” ที่แตะพื้นทีหลังไม่มีโอกาสชนะหรือหมดทางสู้ เป็นเพราะฝ่ายตรงข้ามเหนือกว่า นักมวยปล้ำที่แพ้ในกรณีนี้เรียกว่า “ศพ” (Shini-Tai)

นอกจากนี้ยังมีกฎที่ไม่ค่อยได้ใช้แต่สามารถนำมาหาผู้ชนะ อย่างนักมวยปล้ำที่ใช้เทคนิคผิดกติกา (Kinjite) จะถูกปรับแพ้ เช่น การรัดเข็มขัด (Kawashi) ไม่เรียบร้อย หรือ ไม่สามารถมาปรากฏตัวในการแข่งขัน (ซึ่งรวมถึงการบาดเจ็บด้วย) ก็จะถูกปรับแพ้ (Fusenpai) หลังจากประกาศชื่อผู้ชนะ ผู้ตัดสินด้านล่าง (Gyoji) จะระบุถึงเทคนิคที่ใช้เอาชนะ (Kimarite) ในการแข่งขัน ซึ่งจะมีการประกาศให้ผู้ชมรับทราบต่อจากนั้น การแข่งขันยกนึงจะใช้เวลาประมาณ 6 วินาที สำหรับข้อห้ามในการแข่งขันนั้นคือ ห้ามโจมตีต่ำกว่าเอวลงไป ช่วงเอวของ “นักซูโม่” จะพันไว้ด้วยผ้าขนมีลักษณะคล้ายเข็มขัดที่เรียกว่า“มาวาชิ” ซึ่งเป็นผ้าแถบแข็งพับทบซ้ำ เพื่อรัดกระชับหน้าท้อง และประคองกระดูกสันหลังส่วนล่างของนักกีฬาที่มีรูปร่างใหญ่และน้ำหนักมาก เพื่อที่จะได้เคลื่อนไหวได้โดยไม่เกิดอันตราย

นักท่องเที่ยวที่ต้องการมาชมงาน “เทศกาลแข่งขันซูโม่” นั้นสามารถเข้าไปตรวจสอบวันเวลาในการแข่งขันและสถานที่จัดแข่งขันได้ที่เว็บไซต์ของ “สมาคมซูโม่ญี่ปุ่น” ที่ http://www.sumo.or.jp/en/ โดยจะมีการจองตั๋วเข้าชมทางออนไลน์อีกด้วย เพราะว่าหากจะไปซื้อที่หน้าสนามนั้นจะเป็นความเสี่ยงอย่างมาก เนื่องจากตั๋วจะหมด

การได้มาชมการแข่ง “ซูโม่” สักครั้ง นับว่าคุ้มค่าอย่างมาก รับประกันว่าทุกคนจะต้องประทับใจอย่างแน่นอน อย่างน้อย ๆ เราก็ได้รู้จักและเข้าใจความเป็นญี่ปุ่นมากขึ้น ไปถึงญี่ปุ่นทั้งทีอย่าลืมหาโอกาสเข้าไปชมการแข่งขัน “ซูโม่” กันนะคะ

.........