รู้จักต่อมบาร์โทลิน: ต่อมเล็ก ๆ แต่สำคัญของผู้หญิง

ต่อมบาร์โทลิน (Bartholin’s glands)

เป็นต่อมเล็ก ๆ ที่อยู่บริเวณปากช่องคลอดของผู้หญิงทั้งสองข้าง มีหน้าที่ผลิตสารหล่อลื่นในช่องคลอด เพื่อช่วยลดการเสียดสีและเพิ่มความสะดวกสบายในช่วงมีเพศสัมพันธ์

ตำแหน่งและหน้าที่ของต่อมบาร์โทลิน

ต่อมบาร์โทลินอยู่ลึกใต้ผิวหนังบริเวณปากช่องคลอดด้านล่างทั้งสองข้าง โดยจะมีขนาดประมาณถั่วลิสง และจะทำหน้าที่ผลิตน้ำหล่อลื่นออกมาทางท่อเล็ก ๆ เพื่อช่วยให้ช่องคลอดชุ่มชื้น

ปัญหาที่พบบ่อยกับต่อมบาร์โทลิน

ถุงน้ำต่อมบาร์โทลิน (Bartholin cyst)

เกิดจากท่อที่นำสารหล่อลื่นจากต่อมไปสู่ปากช่องคลอดอุดตัน ทำให้สารหล่อลื่นสะสมและเกิดเป็นถุงน้ำ ซึ่งบางครั้งอาจไม่มีอาการ แต่หากติดเชื้อก็จะบวมเจ็บมาก

ต่อมบาร์โทลินอักเสบ

เมื่อถุงน้ำติดเชื้อแบคทีเรีย จะเกิดเป็นฝีที่เจ็บและบวม ซึ่งอาจทำให้เดินหรือทำกิจกรรมลำบาก ต้องพบแพทย์เพื่อรักษาอย่างเหมาะสม

อาการที่ควรระวัง

มีอาการเจ็บปวด บวม หรือมีก้อนบริเวณปากช่องคลอดด้านล่าง

รู้สึกไม่สบายเวลานั่ง เดิน หรือมีเพศสัมพันธ์

บางครั้งมีหนองหรือมีไข้ร่วมด้วย

วิธีดูแลและป้องกัน

รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศอย่างสม่ำเสมอ

หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้ารัดแน่นเกินไป

อาบน้ำอุ่นเพื่อช่วยระบายถุงน้ำหากเริ่มรู้สึกตึงหรือบวม

หากมีอาการเจ็บปวดหรือบวม ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษา

การรักษา

หากเป็นถุงน้ำเล็ก ๆ อาจไม่ต้องรักษาเฉพาะ แต่ถ้าอักเสบควรใช้ยาปฏิชีวนะและอาจต้องผ่าตัดระบายหนอง

แพทย์อาจแนะนำให้ทำการผ่าตัดเล็ก ๆ เพื่อเปิดถุงน้ำให้ระบายได้ หรือใส่ท่อระบาย (Word catheter) เพื่อป้องกันการอุดตันซ้ำ

ต่อมบาร์โทลินแม้จะเป็นต่อมเล็ก ๆ แต่ก็มีความสำคัญต่อสุขภาพและความสบายของผู้หญิง หากพบความผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน และดูแลสุขภาพเพศหญิงให้ดีอยู่เสมอ