ภายใต้เงาประเพณี เสียงหัวเราะที่ขมขื่นกับการต่อสู้เพื่อหยุด "การขลิบอวัยวะเพศหญิง" ในเคนยา

แม้ว่าประเทศเคนยาจะมีกฎหมายสั่งห้าม "การขลิบอวัยวะเพศหญิง" (Female Genital Mutilation - FGM) มาตั้งแต่ปี 2011 แต่ในดินแดนห่างไกลอย่างชุมชนชาวมาไซ (Maasai) ทางตอนใต้ บาดแผลจากประเพณีอันโหดร้ายนี้ยังคงกรีดลึกและฝังรากแน่นเกินกว่าที่กฎหมายจะเอื้อมถึง

ในที่ประชุมชุมชนแห่งหนึ่ง เมื่อเหล่าผู้อาวุโสชายประกาศอย่างภาคภูมิใจว่าการขลิบหญิงแทบจะหมดไปจากพื้นที่แล้ว สิ่งที่ตอบกลับมากลับไม่ใช่การปรบมือ แต่เป็น "เสียงหัวเราะเยาะและเสียงโห่ไล่" จากกลุ่มผู้หญิงที่นั่งอยู่เบื้องล่าง พวกเธอรู้ดีว่านั่นคือความโกหก

ข้อมูลจากพยาบาลในพื้นที่เขตนาโรล (Narok County) ระบุว่า ในความเป็นจริงยังมีเด็กสาวถึง 80% ที่ถูกบังคับให้เข้าสู่พิธีกรรมนี้ ซึ่งขัดแย้งกับตัวเลขอย่างเป็นทางการของรัฐบาลที่อ้างว่าลดลงเหลือเพียง 9% พยาบาลผู้นี้ตั้งคำถามอย่างตรงไปตรงมาว่า "เราจะโกหกไปเพื่ออะไรว่ามันหยุดแล้ว ในเมื่อที่โรงพยาบาลเรายังคงเจอเด็กสาวที่ถูกขลิบถูกส่งมารักษาอยู่ตลอดเวลา"

เหตุผลที่ประเพณีนี้ยังไม่หายไป ส่วนหนึ่งมาจากระบอบชายเป็นใหญ่และความเชื่อที่ว่าผู้หญิงที่ไม่ผ่านการขลิบจะไม่ได้แต่งงาน ซินเทีย ทารูรู (Cynthia Taruru) หญิงสาววัย 23 ปี เล่าถึงฝันร้ายเมื่อครั้งเธออายุ 11 ปี เธอพยายามปฏิเสธพิธีกรรมนี้จนถูกพ่อแท้ๆ สาปแช่ง

"ฉันเคยคิดว่าตัวเองจะต้องตายหรือกลายเป็นคนมีบุตรยากเพราะคำสาปนั้น"

สุดท้ายเธอต้องยอมชดใช้ให้พ่อด้วย "วัวหนึ่งตัว" เพื่อแลกกับการถอนคำสาปและอิสรภาพในร่างกายของเธอเอง

แม้แต่ผู้ที่อุทิศตนเพื่อช่วยเหลือเด็กสาวอย่าง แพทริค อึงกิกิ (Patrick Ngigi) ผู้ก่อตั้งองค์กร Mission with a Vision ที่ช่วยเด็กสาวมาแล้วกว่า 3,000 คน ก็ยังยอมรับความจริงที่น่าเศร้าว่า ลูกสาวทั้งสองคนของเขาก็ต้องผ่านการขลิบเช่นกัน เพราะเขาไม่สามารถต้านทานแรงกดดันมหาศาลจากระบบเครือญาติและชุมชนได้

นอกจากแรงกดดันทางสังคมแล้ว "คอร์รัปชัน" ยังเป็นอุปสรรคสำคัญ เจ้าหน้าที่ตำรวจมักรับสินบนเพื่อหลับหูหลับตาข้างหนึ่งเมื่อมีการแจ้งความ หรือในบางกรณี พ่อแม่อาจพาเด็กสาวข้ามพรมแดนไปยังประเทศแทนซาเนียเพื่อทำพิธีหลบเลี่ยงกฎหมาย

ในทางสาธารณสุข การขลิบอวัยวะเพศหญิงคือ "สัตว์ร้าย" ที่ทำลายชีวิตสาวน้อยจำนวนมาก การผ่าตัดที่ไม่ได้มาตรฐานโดยหญิงสูงอายุในชุมชนนำไปสู่การติดเชื้อ การตกเลือดอย่างรุนแรง และสร้างปัญหาเรื้อรังเมื่อต้องคลอดบุตรในอนาคต เช่น การเกิดช่องทะลุระหว่างอวัยวะ (Fistula) หรือการคลอดไม่ออกซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต

เรื่องราวในเคนยาสะท้อนให้เห็นว่า ลำพังเพียงตัวบทกฎหมายอาจไม่เพียงพอที่จะถอนรากถอนโคนความเชื่อที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ตราบใดที่โลกทัศน์ของคนในชุมชนยังไม่เปลี่ยนแปลง เสียงหัวเราะที่ขมขื่นของสตรีชาวมาไซจะยังคงเป็นเครื่องเตือนใจว่า การต่อสู้เพื่อสิทธิและศักดิ์ศรีในร่างกายของเด็กสาวนั้น... ยังอีกยาวไกล