เมื่อสมองส่วนขมับเสียหายจนความกลัวและพฤติกรรมเปลี่ยนไป

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มีโรคทางระบบประสาทชนิดหนึ่งที่ทำให้คนคนหนึ่งดูสงบนิ่งผิดปกติ ไม่สะดุ้งกลัวสิ่งอันตราย และหยิบของรอบตัวเข้าปากอย่างไม่รู้ว่าเหมาะสมหรือไม่ ภาวะนี้เรียกว่า Klver-Bucy Syndrome หรือกลุ่มอาการคลูเวอร์บูซี เป็นภาวะที่พบได้น้อยและมักเกิดหลังสมองบริเวณขมับได้รับความเสียหายรุนแรง

หลายคนเรียกอาการนี้แบบรวบรัดว่าอาการจากอะมิกดาลาเสียหาย แต่ความจริงมักเกี่ยวข้องกับสมองขมับทั้งสองข้าง รวมถึงอะมิกดาลาและฮิปโปแคมปัสด้วย บริเวณเหล่านี้ช่วยประมวลผลความกลัว ความทรงจำ การจดจำสิ่งของ และการยับยั้งพฤติกรรม เมื่อวงจรเหล่านี้เสียสมดุล คนไข้จึงอาจไม่ตอบสนองต่อสิ่งที่คนทั่วไปมองว่าน่ากลัวหรือไม่เหมาะสมเหมือนเดิม

อาการเด่นอย่างหนึ่งคือภาวะอยากใช้ปากสำรวจสิ่งต่างๆ หรือ hyperorality ผู้ป่วยอาจเอาของใช้ เศษวัสดุ หรือสิ่งที่ไม่ใช่อาหารเข้าปาก รวมถึงกินมากผิดปกติและหยิบจับทุกสิ่งที่สะดุดตา พฤติกรรมแบบนี้ไม่ได้แปลว่าจะต้องหยิบขยะทุกชิ้นหรือกล้าจับงูพิษเสมอไป เพราะอาการจริงแตกต่างกันตามตำแหน่งและความรุนแรงของสมองที่เสียหาย

อีกอาการที่คนมักจดจำคือความต้องการทางเพศเพิ่มขึ้นหรือ hypersexuality แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยเพียงแค่มีความต้องการทางเพศสูงขึ้นเท่านั้น บางรายสูญเสียความสามารถในการยับยั้งพฤติกรรม จึงแสดงออกไม่เหมาะสมหรือเข้าใกล้สิ่งที่ไม่ควรเข้าใกล้ได้ ภาวะนี้เป็นอาการจากสมอง ไม่ใช่นิสัยเสียหรือข้ออ้างให้ใครทำร้ายผู้อื่น และต้องวางแผนดูแลความปลอดภัยของทั้งคนไข้และคนรอบข้าง

Klver-Bucy Syndrome ยังอาจมาพร้อมกับความจำเสื่อม การจำคนหรือสิ่งของคุ้นเคยไม่ได้ อารมณ์เฉยชา ไม่ก้าวร้าวเหมือนเดิม และตอบสนองต่อสิ่งเร้าทุกอย่างจนวอกแวก สาเหตุที่พบได้มีทั้งสมองอักเสบจากเชื้อเริม การบาดเจ็บที่ศีรษะ โรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอก และโรคสมองเสื่อมบางชนิด หากพฤติกรรมเปลี่ยนฉับพลันหลังมีไข้ ชัก หมดสติ หรือศีรษะกระแทก ควรไปโรงพยาบาลทันที

แพทย์จะประเมินประวัติอาการ ตรวจระบบประสาท ทดสอบความจำและการรับรู้ รวมถึงพิจารณาภาพสแกนสมองหรือการตรวจอื่นตามสาเหตุ การรักษาไม่ได้มีเพียงยากดพฤติกรรม แต่ต้องค้นหาและรักษาโรคต้นเหตุ พร้อมจัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เก็บของอันตรายออกจากบ้าน ดูแลเรื่องอาหาร และช่วยให้ผู้ป่วยไม่ถูกตีตราจากพฤติกรรมที่ควบคุมได้ยาก

คนที่มีอาการคล้ายกันไม่ควรถูกปล่อยให้อยู่ลำพัง โดยเฉพาะเมื่อมีพฤติกรรมเอาของอันตรายเข้าปาก เดินเข้าใกล้สัตว์ที่อาจทำร้าย หรือแสดงพฤติกรรมทางเพศที่เสี่ยงต่อการถูกทำร้าย การพาไปพบแพทย์ระบบประสาทหรือห้องฉุกเฉินตามความรุนแรง คือทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าการดุด่า ล่าม หรือพยายามควบคุมด้วยกำลัง

อาการของโรคนี้จึงไม่ได้หมายความว่าคนคนหนึ่งกลายเป็นคนไร้ศีลธรรมหรือไม่มีความรู้สึก แต่สะท้อนว่าสมองส่วนที่ช่วยประเมินอันตรายและยับยั้งการกระทำกำลังทำงานผิดปกติ ยิ่งได้รับการประเมินเร็วเท่าไร ทีมรักษาก็ยิ่งมีโอกาสค้นหาสาเหตุและลดความเสี่ยงจากพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปได้เร็วขึ้น