10 โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ควรรู้จัก

เรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจเป็นเรื่องที่หลายคนไม่ค่อยอยากพูดถึง แต่จริง ๆ แล้วเป็นเรื่องสุขภาพที่ทุกคนควรรู้ เพราะโรคเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับคนที่มีคู่นอนหลายคน และบางโรคสามารถติดเชื้อได้แม้ไม่มีอาการให้เห็นเลย

ที่สำคัญคือ “โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์” ไม่ได้มีแค่โรคเดียว และแต่ละโรคก็มีวิธีป้องกัน ตรวจหา และรักษาแตกต่างกันไป

1. HIV

HIV เป็นไวรัสที่ทำลายระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย หากไม่ได้รับการรักษา อาจพัฒนาไปสู่ระยะเอดส์ได้

เชื้อสามารถติดต่อผ่านเลือด น้ำอสุจิ สารคัดหลั่งจากช่องคลอดและทวารหนัก รวมถึงน้ำนมแม่ในบางกรณี การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันเป็นหนึ่งในช่องทางสำคัญของการติดเชื้อ

ข่าวดีคือ ปัจจุบัน HIV สามารถควบคุมได้ด้วยยาต้านไวรัส ผู้ที่รักษาอย่างต่อเนื่องจนมีปริมาณไวรัสในเลือดต่ำกว่าระดับที่ตรวจพบ จะ ไม่ถ่ายทอด HIV ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ หรือหลักการที่เรียกว่า U=U

และ HIV ไม่ติดต่อจากการกอด จับมือ ใช้ภาชนะร่วมกัน หรืออยู่ใกล้กันตามชีวิตประจำวัน

2. ซิฟิลิส

ซิฟิลิสเกิดจากแบคทีเรีย Treponema pallidum และสามารถติดต่อผ่านการสัมผัสแผลหรือรอยโรคระหว่างการมีเพศสัมพันธ์

ระยะแรกอาจมีแผลบริเวณที่เชื้อเข้าสู่ร่างกาย โดยแผลอาจไม่เจ็บจนเจ้าตัวไม่ได้สังเกต ต่อมาอาจเกิดผื่นหรืออาการอื่น ๆ

สิ่งที่น่ากังวลคือ หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา เชื้อสามารถส่งผลต่อระบบประสาท หัวใจ และอวัยวะอื่น ๆ ได้

แต่ซิฟิลิสเป็นโรคที่ รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ หากตรวจพบและได้รับการรักษาที่เหมาะสม

3. หนองใน

หนองในเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae สามารถติดเชื้อบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก และคอได้

อาการที่พบได้ เช่น ปัสสาวะแสบขัด มีหนองหรือตกขาวผิดปกติ แต่บางคนอาจไม่มีอาการ โดยเฉพาะการติดเชื้อบางตำแหน่ง

หากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น การอักเสบของอวัยวะสืบพันธุ์ และอาจมีผลต่อภาวะเจริญพันธุ์

ปัจจุบันปัญหาสำคัญคือ เชื้อหนองในมีการดื้อยาปฏิชีวนะเพิ่มขึ้น จึงไม่ควรซื้อยามากินเองเมื่อสงสัยว่าติดเชื้อ

4. หนองในเทียม

ชื่ออาจทำให้หลายคนคิดว่าเป็นโรคเดียวกับหนองใน แต่จริง ๆ แล้วเกิดจากเชื้อคนละชนิด โดยส่วนใหญ่เกิดจาก Chlamydia trachomatis

หลายคนติดเชื้อโดยไม่มีอาการ จึงสามารถแพร่เชื้อให้คู่นอนได้โดยไม่รู้ตัว

หากมีอาการ อาจพบปัสสาวะแสบขัด มีสารคัดหลั่งผิดปกติ หรือปวดบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์

โรคนี้ รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ และควรให้คู่นอนที่มีความเสี่ยงได้รับการประเมินด้วย เพื่อป้องกันการติดกลับไปกลับมา

5. HPV

HPV หรือ Human Papillomavirus เป็นไวรัสที่พบได้บ่อยมาก และมีมากกว่า 200 ชนิด

บางสายพันธุ์ทำให้เกิดหูดบริเวณอวัยวะเพศ ขณะที่บางสายพันธุ์มีความเกี่ยวข้องกับมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งปากมดลูก ทวารหนัก อวัยวะเพศ และบริเวณศีรษะและคอ

หลายคนติดเชื้อแล้วไม่มีอาการ และในคนส่วนใหญ่ระบบภูมิคุ้มกันสามารถกำจัดเชื้อได้เอง

สิ่งที่สำคัญมากคือ มีวัคซีน HPV ซึ่งช่วยป้องกันการติดเชื้อสายพันธุ์ที่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคได้ การฉีดวัคซีนร่วมกับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามคำแนะนำจึงมีบทบาทสำคัญในการป้องกันโรค

6. เริมอวัยวะเพศ

เกิดจากไวรัส Herpes simplex หรือ HSV โดยมีทั้ง HSV-1 และ HSV-2 ที่สามารถทำให้เกิดเริมบริเวณอวัยวะเพศได้

บางคนมีตุ่มน้ำหรือแผลที่เจ็บ ในขณะที่บางคนแทบไม่มีอาการเลย

ไวรัสชนิดนี้เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วจะยังคงอยู่ในร่างกาย และสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้

ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัดเชื้อให้หายขาด แต่ยาต้านไวรัสสามารถช่วยลดความรุนแรงและระยะเวลาของอาการ รวมถึงลดโอกาสการแพร่เชื้อได้

7. ไวรัสตับอักเสบบี

ไวรัสตับอักเสบบีหรือ HBV สามารถติดต่อผ่านเลือดและสารคัดหลั่ง รวมถึงการมีเพศสัมพันธ์

บางคนติดเชื้อโดยไม่มีอาการ แต่หากกลายเป็นการติดเชื้อเรื้อรัง เชื้ออาจทำให้เกิดตับอักเสบ ตับแข็ง หรือมะเร็งตับได้

ข่าวดีคือโรคนี้มี วัคซีนป้องกันที่มีประสิทธิภาพ และเป็นหนึ่งในวัคซีนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของโรคตับในระยะยาว

8. ไวรัสตับอักเสบเอ

ไวรัสตับอักเสบเอหรือ HAV ติดต่อหลัก ๆ ผ่านทางอุจจาระเข้าสู่ปากจากอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน แต่สามารถแพร่ผ่านกิจกรรมทางเพศบางรูปแบบที่มีการสัมผัสกับอุจจาระได้

โรคนี้แตกต่างจากไวรัสตับอักเสบบีตรงที่โดยทั่วไป ไม่กลายเป็นการติดเชื้อเรื้อรัง

อาการที่อาจพบ ได้แก่ ไข้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ และตัวเหลืองตาเหลือง

โรคนี้มีวัคซีนป้องกัน และสุขอนามัยที่ดีช่วยลดความเสี่ยงได้

9. ทริโคโมแนส

โรคนี้เกิดจากปรสิต Trichomonas vaginalis และติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์

ผู้ติดเชื้อจำนวนมากอาจไม่มีอาการ แต่บางคนอาจมีตกขาวผิดปกติ คัน แสบ หรือระคายเคืองบริเวณอวัยวะเพศ

ทริโคโมแนสรักษาได้ด้วยยาที่แพทย์ใช้กำจัดเชื้อ และโดยทั่วไปควรรักษาคู่นอนพร้อมกันตามคำแนะนำ เพื่อป้องกันการติดเชื้อกลับมาอีก

10. Mycoplasma genitalium หรือ Mgen

โรคนี้เกิดจากแบคทีเรีย Mycoplasma genitalium และสามารถติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์

อาการอาจคล้ายหนองในหรือหนองในเทียม เช่น ปัสสาวะแสบขัด หรือมีสารคัดหลั่งผิดปกติ แต่หลายคนอาจไม่มีอาการ

สิ่งที่ทำให้ Mgen น่าสนใจเป็นพิเศษคือ เชื้อมีปัญหาดื้อยาปฏิชีวนะเพิ่มขึ้น ทำให้การรักษาต้องเลือกยาอย่างเหมาะสม และไม่ควรซื้อยามารับประทานเอง

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ทั้ง 10 ชนิดนี้มีความแตกต่างกันมาก บางโรคเกิดจากไวรัส บางโรคเกิดจากแบคทีเรีย และบางโรคเกิดจากปรสิต บางโรครักษาหายได้ บางโรคยังไม่มีวิธีกำจัดเชื้อออกจากร่างกาย แต่สามารถควบคุมได้

สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคือ การไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าไม่มีเชื้อ

หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน มีคู่นอนใหม่ หรือกังวลว่าตัวเองอาจได้รับเชื้อ การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นเรื่องที่ควรพิจารณา ไม่ควรรอจนมีอาการรุนแรง

การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ การฉีดวัคซีน HPV และไวรัสตับอักเสบบี รวมถึงการตรวจสุขภาพทางเพศเมื่อมีความเสี่ยง ล้วนช่วยลดโอกาสเกิดปัญหาได้

เพราะเรื่องเพศไม่ใช่เรื่องน่าอายที่จะถาม

สิ่งที่น่าเสียดายกว่าการถาม คือการไม่รู้ แล้วต้องมารู้ทีหลังเมื่อสายเกินไป