ปวดฟันอย่าฝืน อาการเล็ก ๆ ที่อาจกำลังบอกว่าควรพบทันตแพทย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อาการปวดฟันมักเริ่มจากจุดเล็ก ๆ เช่น เสียวเวลาจิบน้ำเย็น เจ็บแปล๊บเมื่อกัดอาหาร หรือหน่วงขึ้นมาในคืนที่ทุกอย่างเงียบลง แต่สิ่งที่ทำให้มันทรมานไม่ใช่แค่ความปวด เพราะเราไม่รู้ว่าฟันซี่นั้นกำลังมีอะไรเกิดขึ้นกันแน่

ฟันผุ รอยร้าว วัสดุอุดเดิมมีปัญหา เหงือกอักเสบ ฟันคุด หรือการติดเชื้อบริเวณรากฟัน ล้วนทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ การกินยาแล้วปวดลดจึงไม่ได้แปลว่าต้นเหตุหายไป บางครั้งเพียงแค่สัญญาณความเจ็บถูกกดไว้ชั่วคราว

เช็กอาการจากจังหวะที่ปวด

ถ้าเสียวเฉพาะตอนโดนหวาน เย็น หรือร้อน แล้วหายเร็ว อาจเกี่ยวข้องกับฟันผุระยะแรก รอยสึก หรือคอฟันที่ไวต่อความรู้สึก แต่หากปวดตุบ ๆ เองโดยไม่ต้องกินอะไร ปวดมากขึ้นเมื่อนอนราบ หรือเจ็บตอนกัดเคี้ยว ควรนัดพบทันตแพทย์ เพราะอาจมีการอักเสบลึกถึงโพรงประสาทฟันหรือเนื้อเยื่อรอบราก

ระหว่างรอพบหมอ ลองบ้วนปากเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาดอุ่นพอประมาณ และใช้แปรงขนนุ่มทำความสะอาดอย่างระมัดระวัง เศษอาหารที่ติดซอกฟันอาจทำให้ปวดเพิ่มได้ แต่ไม่ควรใช้ของแหลมแคะ ไม่ควรวางยาแก้ปวดหรือสมุนไพรลงบนเหงือกโดยตรง เพราะอาจระคายเคืองหรือทำให้เนื้อเยื่อในปากไหม้ได้

การประคบเย็นที่แก้มด้านนอกช่วยบรรเทาความรู้สึกปวดและบวมได้ในบางคน ควรห่อความเย็นด้วยผ้าบาง ๆ ไม่วางน้ำแข็งสัมผัสผิวโดยตรง อาหารที่นิ่มและอุณหภูมิไม่จัดก็ช่วยให้ช่วงเวลารอรักษาง่ายขึ้น

ยาแก้ปวดช่วยได้ แต่ไม่ใช่การรักษาต้นเหตุ

ยาแก้ปวดที่หาซื้อได้ทั่วไปอาจช่วยประคองอาการชั่วคราว ควรอ่านฉลากและใช้ตามขนาดที่ระบุเสมอ ผู้ที่มีโรคกระเพาะ แผลในกระเพาะ โรคไต โรคตับ ใช้ยาละลายลิ่มเลือด ตั้งครรภ์ หรือเคยแพ้ยา ควรถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนเลือกยา

อย่าซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง เพราะยากลุ่มนี้ไม่ใช่ยาดับปวดฟัน และไม่สามารถแก้ฟันผุ รอยร้าว หรือหนองที่ยังไม่ได้ระบายออก การรักษาที่ตรงจุดอาจเป็นการอุดฟัน รักษารากฟัน ทำความสะอาดเหงือก หรือถอนฟัน ขึ้นอยู่กับการตรวจจริง

อาการที่ไม่ควรรอดูเอง

• ปวดต่อเนื่องเกิน 2 วัน หรือยาแก้ปวดช่วยไม่ค่อยได้

• ปวดเมื่อกัด มีเหงือกแดง บวม หรือมีรส/กลิ่นไม่ดีในปาก

• มีไข้ แก้ม กราม หรือใบหน้าบวม

• อ้าปากลำบาก เคี้ยวลำบาก หรือฟันโยกผิดปกติ

กรณีที่มีอาการบวมลามบริเวณคอหรือรอบดวงตา กลืนลำบาก หายใจลำบาก หรือมีไข้ร่วมกับอาการหนัก ควรไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอคิวตามปกติ เพราะการติดเชื้อในช่องปากบางชนิดลุกลามได้

หลายคนผัดการไปหาหมอเพราะกลัวเจ็บ กลัวค่าใช้จ่าย หรือเพราะอาการปวดหายไปเอง แต่การตรวจตั้งแต่ยังเป็นปัญหาเล็กมักเปิดทางเลือกในการรักษาได้มากกว่า ฟันหนึ่งซี่ที่ยังเก็บไว้ได้ ย่อมช่วยให้การเคี้ยวและการดูแลช่องปากในระยะยาวง่ายกว่าเสมอ

คืนที่ปวดฟัน เป้าหมายคือประคอง ไม่ใช่ทน

คืนนี้ให้หลีกเลี่ยงของหวาน เหนียว แข็ง ร้อนจัด หรือเย็นจัด อย่าเคี้ยวด้านที่ปวด รักษาความสะอาดในปาก และหาเวลานัดคลินิกทันตกรรมให้เร็วที่สุด การรู้สาเหตุจากการตรวจและเอกซเรย์คือจุดเริ่มของการหายปวดอย่างแท้จริง

ความปวดอาจเงียบลงได้ แต่สาเหตุไม่ได้หายไปพร้อมความเงียบเสมอ