เฉิงตูกับเรื่องเล่า LGBTQ+ จริงหรือไม่ ? ทำไมคนจีนบางกลุ่มมองว่าเมืองนี้มีเกย์จำนวนมาก

ในแวดวงเรื่องเล่าเกี่ยวกับ LGBTQ+ ของจีน มีเมืองหนึ่งที่มักถูกพูดถึงอยู่บ่อยครั้งคือ เฉิงตู (Chengdu) เมืองหลวงของมณฑลเสฉวนทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน

ในโลกออนไลน์ และงานเขียนบางประเภท เฉิงตูเคยถูกเรียกว่าเป็น “เมืองหลวงของเกย์จีน” หรือถูกมองว่าเป็นเมืองที่มีวัฒนธรรมชายรักชายปรากฏให้เห็นค่อนข้างชัด แต่คำถามที่น่าสนใจกว่าคือ เฉิงตูมีเกย์มากที่สุดในจีนจริงหรือ ? คำตอบคือ เรายังไม่มีข้อมูลประชากรระดับมณฑลที่น่าเชื่อถือ ซึ่งสามารถยืนยันคำกล่าวนั้นได้ โดยสิ่งที่มีหลักฐานชัดกว่าคือ เฉิงตูมีประวัติศาสตร์ของพื้นที่ และชุมชนชายรักชายที่นักวิชาการศึกษาอย่างต่อเนื่อง

▪️สาเหตุที่เฉิงตูถูกพูดถึงมาก

งานวิจัยด้านสังคมศาสตร์ที่ศึกษาชายรักชายในเฉิงตูพบว่า พื้นที่ดังกล่าวมีประวัติของสถานที่พบปะ และเครือข่ายทางสังคมของชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายมายาวนาน

งานวิจัยอีกชิ้นที่ตีพิมพ์ในปี 2023 ศึกษาประสบการณ์ของเกย์ในพื้นที่สันทนาการของเฉิงตู และอธิบายว่าเมืองนี้ถูกมองในบางวงการว่าเป็น “Gay Capital” ของจีนคำว่า “ถูกมองว่า” เป็นคำสำคัญ เพราะไม่ได้หมายความว่าเป็นสถิติอย่างเป็นทางการว่าเฉิงตูมีประชากรเกย์มากที่สุด

▪️วัฒนธรรมเมืองมีส่วนหรือไม่ ?

นักวิจัยชี้ให้เห็นถึงบทบาทของวัฒนธรรมการใช้ชีวิต เมือง การท่องเที่ยว การบริการ และสถานบันเทิงของเฉิงตู ซึ่งทำให้มีพื้นที่ทางสังคมที่คนบางกลุ่มสามารถพบปะกันได้ เมื่อพื้นที่เหล่านี้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ก็สามารถสร้างภาพจำว่าเมืองนี้มีชุมชน LGBTQ+ ขนาดใหญ่ กล่าวง่ายๆคือ “มองเห็นชุมชนได้มาก” ไม่จำเป็นต้องเท่ากับ “มีประชากรมากที่สุด” จึงเป็นความแตกต่างที่สำคัญมาก

▪️เรื่อง “เกย์รุก–เกย์รับ” 

ประเด็นนี้ควรระวังเป็นพิเศษ เพราะในชุมชนชายรักชายมีคำศัพท์ที่ใช้พูดถึงบทบาททางเพศอยู่จริง แต่ยังไม่มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือเพียงพอที่จะนำมาใช้จัดอันดับว่า มณฑลใดมีเกย์รุกมากที่สุดหรือเกย์รับมากที่สุด

นอกจากนี้ บทบาททางเพศของบุคคลเป็นเรื่องส่วนตัว และไม่ได้สามารถสรุปจากจังหวัด เมือง บุคลิกหรือวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ ดังนั้น หากพบข้อความบนอินเทอร์เน็ตที่บอกว่า “คนเฉิงตูเป็นสายนี้มากกว่า” หรือ “เมืองนี้มีเกย์รับเยอะที่สุด” ควรมองว่าเป็นคำกล่าวหรือภาพจำในบางกลุ่ม มากกว่าจะนำเสนอเป็นข้อเท็จจริงทางประชากรศาสตร์

▪️เฉิงตูมีชุมชนชายรักชายจริงหรือ ?

มีหลักฐานทางวิชาการรองรับว่า เฉิงตูมีเครือข่าย และพื้นที่ทางสังคมของชายรักชาย โดยงานวิจัยจากปี 2007 ศึกษาการก่อตัว และการเปลี่ยนแปลงของอัตลักษณ์ชายรักชายในเฉิงตู และกล่าวถึงพัฒนาการของชุมชนชายรักชายในเมือง อีกงานวิจัยจากปี 2010 ศึกษาชุมชน MSM หรือ Men who Have Sex with Men ในเฉิงตู และพบว่ามีสถานที่พบปะหลายประเภท รวมถึงบาร์ และพื้นที่ทางสังคมต่างๆ

องค์การ UNAIDS ก็เคยรายงานเกี่ยวกับการดำเนินงานด้าน HIV ในกลุ่ม MSM ของเฉิงตู ซึ่งสะท้อนว่าเมืองนี้มีชุมชนที่สามารถศึกษา และเข้าถึงได้ในระดับหนึ่ง

▪️เหตุใดคำว่า ‘เฉิงตูมีเกย์เยอะ’ จึงแพร่หลาย ?

อาจมาจากหลายปัจจัยประกอบกัน :

1. เฉิงตูเป็นเมืองขนาดใหญ่ และเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของจีนตะวันตกเฉียงใต้

2. มีประวัติศาสตร์ของพื้นที่พบปะของชายรักชาย

3. วัฒนธรรมเมือง และพื้นที่สันทนาการทำให้ชุมชนบางส่วนมองเห็นได้มากขึ้น

4. การนำภาพลักษณ์เหล่านี้ไปเล่าต่อในอินเทอร์เน็ต และสื่อสังคมออนไลน์

เมื่อเรื่องเล่าถูกส่งต่อมากขึ้น ภาพจำจึงอาจขยายจนกลายเป็นความเชื่อว่า “เฉิงตูมีเกย์มากที่สุด” แต่สิ่งนี้ไม่ใช่ข้อสรุปทางสถิติ

▪️สรุปแล้ว หากถามว่า “เฉิงตูมีเกย์มากที่สุดในจีนหรือไม่ ?” ข้อมูลที่ค้นพบยังไม่เพียงพอที่จะตอบว่าใช่ แต่ถ้าถามว่า “ทำไมเฉิงตู และเสฉวนจึงถูกพูดถึงในเรื่อง LGBTQ+ ของจีน ?” คำตอบมีหลักฐานรองรับมากกว่า เพราะมีงานศึกษาทางสังคมศาสตร์เกี่ยวกับชุมชนชายรักชาย พื้นที่ทางสังคม และประวัติศาสตร์ของเมืองโดยตรง

เรื่องนี้จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของความแตกต่างระหว่าง “ภาพจำของเมือง” กับ “ข้อมูลประชากร” และอาจเป็นเหตุผลว่าทำไมเฉิงตูจึงยังถูกพูดถึงในเรื่อง LGBTQ+ ของจีน แม้เราไม่สามารถสรุปจากคำเล่าขานได้ว่าเมืองหรือมณฑลใดมีเกย์มากที่สุด