แผงปุ่มตัวเลขตู้ ATM ใช้โลหะเพราะอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาแตะปุ่มกดตู้ ATM หลายคนคงเคยรู้สึกว่ามันเย็น แข็ง และดูหนากว่าปุ่มบนรีโมตหรือเครื่องคิดเลข ปุ่มโลหะเหล่านี้ไม่ได้มีไว้รับแรงกดอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับการปกป้องรหัส PIN ในแบบที่มองด้วยตาเปล่าไม่เห็นด้วย

มีความเข้าใจว่าแผงปุ่ม ATM ต้องเป็นสเตนเลสแท้ทุกเครื่อง เพราะเหตุนี้ ซึ่งไม่ถูกนัก เพราะตู้แต่ละรุ่นใช้วัสดุและโครงสร้างต่างกัน สิ่งที่งานวิจัยชี้ชัดกว่าคือ แป้นกดที่เป็นโลหะรับมือกับร่องรอยความร้อนได้ดีกว่าแป้นพลาสติกหรือยางมาก

รอยนิ้วไม่ได้ทิ้งแค่คราบมัน

ปลายนิ้วของเรามีอุณหภูมิสูงกว่าพื้นผิวแป้นกดในห้องปรับอากาศเล็กน้อย เมื่อกดปุ่ม ความร้อนส่วนหนึ่งจึงถ่ายลงสู่ปุ่มนั้น หากวัสดุเก็บความร้อนไว้ได้ดี กล้องอินฟราเรดอาจเห็นปุ่มที่เพิ่งถูกแตะเป็นจุดอุ่นกว่าปุ่มรอบข้าง นี่เรียกว่า thermal side-channel attack หรือการอาศัยข้อมูลความร้อนที่หลงเหลือหลังผู้ใช้เดินออกไปแล้ว

งานวิจัยของ Keaton Mowery, Sarah Meiklejohn และ Stefan Savage ที่เผยแพร่โดย USENIX ในปี 2011 ทดสอบการกู้รหัสจากภาพความร้อนบนแป้นกด ทั้งแบบพลาสติกและโลหะ ผลคือกับแป้นพลาสติก ผู้ทดสอบยังระบุชุดปุ่มที่ถูกกดได้แม้ผ่านไปถึงราว 1 นาทีในหลายกรณี ส่วนการเรียงลำดับทำได้ยากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

ประเด็นสำคัญคือ หากผู้โจมตีรู้เพียงว่ารหัส 4 หลักใช้ปุ่มใดบ้าง พื้นที่การเดาก็ลดลงมาก งานเดียวกันยกตัวอย่างว่าจากความเป็นไปได้ 10,000 ชุด อาจเหลือประมาณ 24 ชุดเมื่อรู้ชุดตัวเลขที่ถูกใช้แล้ว แม้จะยังไม่รู้ลำดับที่แน่นอนก็ตาม

โลหะช่วยให้รอยอุ่นอยู่ไม่นาน

คำตอบไม่ได้อยู่ที่คำว่า “สเตนเลส” เพียงคำเดียว แต่อยู่ที่การเป็นวัสดุนำความร้อนได้ดี โลหะกระจายความร้อนจากจุดสัมผัสออกสู่บริเวณข้างเคียงเร็วกว่า พลาสติกจึงทำให้ความต่างอุณหภูมิบนปุ่มเฉพาะจุดหายไปไวกว่า ในการทดลองของ USENIX การโจมตีแป้นโลหะที่ลองทำให้ผลแทบใช้การไม่ได้ โดยร่องรอยที่เคยอยู่เฉพาะปุ่มลดลงภายในไม่กี่วินาที

ยังมีอีกชั้นหนึ่งคือผิวโลหะสะท้อนรังสีอินฟราเรดได้มากกว่าพลาสติก กล้องความร้อนจึงอาจอ่านค่าพื้นผิวโลหะได้ยากขึ้น ทั้งจากความร้อนที่กระจายตัวเร็วและจากคุณสมบัติการสะท้อนของผิวหน้า งานวิจัยระบุว่าผิวแป้นหรือสีเคลือบบางชนิดอาจทำหน้าที่คล้ายกระจกความร้อน จนภาพที่ได้ไม่ชัดพอจะตีความ

แต่ไม่ควรสรุปว่าแป้นโลหะปลอดภัยจากการโจมตีทุกแบบ วัสดุ ความหนา สีเคลือบ อุณหภูมิห้อง แรงกด ระยะเวลาที่นิ้วแตะ และชนิดกล้อง ล้วนทำให้ผลต่างกันได้ อีกทั้งการขโมยข้อมูลจาก ATM ที่พบในชีวิตจริงยังมักเกี่ยวข้องกับอุปกรณ์สกิมเมอร์หรือกล้องแอบถ่ายมากกว่า

สิ่งที่ผู้ใช้ทำได้ทันที

• ใช้มืออีกข้างบังแป้นขณะกด PIN ทุกครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงจากการแอบมองหรือกล้องซ่อน

• สังเกตช่องเสียบบัตร แป้นกด และชิ้นส่วนที่ดูหนา หลวม หรือแตกต่างจากตู้ปกติ

• หากตู้มีอาการผิดปกติ อย่าฝืนทำรายการ และติดต่อธนาคารผ่านช่องทางทางการ

ดังนั้น ปุ่มโลหะเย็น ๆ ของ ATM ไม่ได้เป็นหลักฐานว่าทุกตู้ทำจากสเตนเลสเพื่อสกัดกล้องความร้อนโดยเฉพาะ แต่เป็นตัวอย่างว่าการเลือกวัสดุมีผลต่อความปลอดภัยจริง แป้นโลหะช่วยทำให้ร่องรอยความร้อนที่ปลายนิ้วทิ้งไว้สั้นลงและอ่านยากขึ้น ขณะผู้ใช้ยังควรบังมือและระวังอุปกรณ์แปลกปลอมเหมือนเดิม