4 เหตุผลทำไมคนอายุน้อยก็เป็นโรคหลอดเลือดสมองได้ รีบปรับพฤติกรรมก่อนสาย

หลายคนอาจคิดว่า “โรคหลอดเลือดสมอง” เป็นโรคที่เกิดขึ้นเฉพาะกับผู้สูงอายุ แต่ในความเป็นจริง คนอายุน้อยก็มีโอกาสเป็นโรคนี้ได้เช่นกัน โดยมีปัจจัยเกี่ยวข้องทั้งพฤติกรรมการใช้ชีวิต โรคประจำตัว พันธุกรรม และความผิดปกติของหลอดเลือดบางชนิด

โรคหลอดเลือดสมองเกิดขึ้นเมื่อสมองขาดเลือดไปเลี้ยงจากหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน หรือเกิดเลือดออกในสมอง หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจทำให้สมองเสียหาย พิการหรือเสียชีวิตได้

ข้อมูลจากโรงพยาบาลเปาโล รังสิต ชี้ให้เห็นถึงปัจจัยเสี่ยงสำคัญ 4 ประการที่ควรใส่ใจ โดยเฉพาะคนวัยทำงานที่ต้องการดูแลสุขภาพในระยะยาว

1. อ้วนลงพุง ไขมันสะสมรอบเอวที่ไม่ควรมองข้าม

ภาวะอ้วนลงพุงเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง เพราะไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของการเผาผลาญ ความดันโลหิต และระดับน้ำตาลในเลือด

การประเมินไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การวัดเส้นรอบเอว และการคำนวณอัตราส่วนรอบเอวต่อรอบสะโพก หรือ Waist-to-Hip Ratio (WHR)

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรใช้ตัวเลขเพียงค่าเดียวในการสรุปว่าบุคคลใดมีความเสี่ยงสูงหรือต่ำ เพราะต้องพิจารณาร่วมกับปัจจัยสุขภาพอื่นๆด้วย

⚠️วิธีลดความเสี่ยง : ควบคุมปริมาณอาหาร เลือกกินผัก และอาหารที่มีใยอาหารให้เพียงพอ ลดอาหารหวานจัด และไขมันส่วนเกิน รวมถึงออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

2. สูบบุหรี่ ทำร้ายหลอดเลือดมากกว่าที่คิด

การสูบบุหรี่ไม่ได้ส่งผลเสียเฉพาะต่อปอดเท่านั้น แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ และหลอดเลือดด้วย

สารเคมีในควันบุหรี่ส่งผลต่อผนังหลอดเลือด และระบบไหลเวียนโลหิต อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับความดันโลหิต และการเกิดลิ่มเลือด ซึ่งอาจนำไปสู่โรคหลอดเลือดสมองได้

แม้จะสูบบุหรี่มานาน การเลิกสูบก็ยังเป็นหนึ่งในวิธีสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพในอนาคต และยิ่งเริ่มเลิกได้เร็วก็ยิ่งเป็นผลดีต่อร่างกาย

⚠️วิธีลดความเสี่ยง : ตั้งเป้าหมายเลิกบุหรี่ หลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสอง และขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์หากต้องการความช่วยเหลือในการเลิกสูบ

3. ไม่ออกกำลังกาย ปล่อยให้ร่างกายเคลื่อนไหวน้อยเกินไป

การนั่งทำงานเป็นเวลานาน ใช้ชีวิตอยู่หน้าจอ และแทบไม่ได้ขยับร่างกาย อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายด้าน เช่น น้ำหนักเกิน ความดันโลหิตสูง และความผิดปกติของระดับน้ำตาลในเลือด

การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอช่วยดูแลสุขภาพหัวใจ และหลอดเลือด ควบคุมน้ำหนัก และช่วยให้ร่างกายทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป แนวทางสุขภาพแนะนำให้มีกิจกรรมทางกายระดับปานกลางอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์หรือเลือกกิจกรรมที่เหมาะกับสภาพร่างกายของตนเอง หากเพิ่งเริ่มต้นก็สามารถเริ่มจากการเดินวันละเล็กน้อย แล้วค่อยๆเพิ่มเวลา และความหนักขึ้น

⚠️วิธีลดความเสี่ยง : ลุกขึ้นเดินระหว่างวัน ใช้บันไดเมื่อเหมาะสม เดินเร็ว ปั่นจักรยานหรือเลือกออกกำลังกายที่ชอบอย่างต่อเนื่อง ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนักทันที

4. ความดันโลหิตสูง ภัยเงียบที่อาจไม่มีอาการเตือน

ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง ทั้งชนิดหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน และชนิดหลอดเลือดแตก

สิ่งที่ทำให้หลายคนประมาทคือ ภาวะความดันโลหิตสูงอาจไม่ทำให้เกิดอาการผิดปกติชัดเจนในชีวิตประจำวัน แต่หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการดูแล ก็อาจทำให้หลอดเลือดเสียหาย และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนต่างๆได้

การมีน้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ รับประทานอาหารเค็มมาก และขาดกิจกรรมทางกาย อาจสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อความดันโลหิตสูง แต่โรคนี้ยังมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย จึงไม่ควรสรุปว่าทุกคนที่มีพฤติกรรมเหล่านี้จะต้องเป็นโรคความดันโลหิตสูงเสมอไป

⚠️วิธีลดความเสี่ยง : ตรวจวัดความดันโลหิตเป็นระยะ ลดอาหารเค็ม รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม ออกกำลังกาย และรับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์ หากได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูง

▪️สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

นอกจากการป้องกันแล้ว การรู้จักสัญญาณเตือนก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะการรักษาอย่างรวดเร็วอาจช่วยลดความเสียหายของสมองได้ ให้สังเกตอาการที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน เช่น

• หน้าเบี้ยว : มุมปากตกหรือใบหน้าชาครึ่งซีก
• แขนขาอ่อนแรง : แขนหรือขาชา และอ่อนแรง โดยเฉพาะข้างใดข้างหนึ่ง
• พูดผิดปกติ : พูดไม่ชัด พูดลำบากหรือฟังคำพูดไม่เข้าใจ
• การมองเห็นหรือการทรงตัวผิดปกติ : มองเห็นลดลงกะทันหัน เวียนศีรษะรุนแรงหรือเดินเซผิดปกติ

หากพบอาการเหล่านี้ ควรโทรแจ้งบริการการแพทย์ฉุกเฉินที่หมายเลข 1669 ทันที อย่ารอดูว่าอาการจะหายเอง และไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลด้วยตนเอง หากสามารถเรียกรถพยาบาลได้

▪️สรุป

อย่าคิดว่าอายุน้อยแล้วจะปลอดภัยจากโรคหลอดเลือดสมอง เพราะภาวะอ้วนลงพุง การสูบบุหรี่ การมีกิจกรรมทางกายน้อย และความดันโลหิตสูง เป็นปัจจัยที่ควรให้ความสำคัญ เพราะเกี่ยวข้องกับสุขภาพหัวใจ และหลอดเลือดในระยะยาว

แม้จะไม่สามารถป้องกันโรคหลอดเลือดสมองได้ทุกกรณี แต่การปรับพฤติกรรม ตรวจสุขภาพ และดูแลโรคประจำตัวอย่างเหมาะสมสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้

อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือนก่อนจึงเริ่มดูแลสุขภาพ เพราะบางครั้งการสังเกตความผิดปกติ และเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยรักษาทั้งชีวิต และคุณภาพชีวิตในอนาคต