ตรวจลอตเตอรี่ปลอมด้วยตัวเอง: จุดสังเกตบนใบสลากที่ดูได้ภายใน 1 นาที

เดือนก่อน ป้าแม่ค้าลอตเตอรี่ที่ผมซื้อประจำหน้าตลาดเล่าเรื่องหนึ่งให้ฟัง ระหว่างที่ผมยืนเลือกเลขอยู่

มีผู้ชายไม่คุ้นหน้าเดินมาที่แผงตอนใกล้ค่ำ ยื่นสลากใบหนึ่งให้ดู บอกว่าถูกเลขท้ายสองตัว ขอขายคืนให้ป้าในราคาต่ำกว่าเงินรางวัล ขอเงินสดเลยเพราะรีบไปธุระ

ป้าเกือบจ่ายแล้ว แต่พอลูบนิ้วผ่านตรงเลขท้าย รู้สึกว่ากระดาษตรงนั้นหนากว่าส่วนอื่นนิดหนึ่ง พอยกไปส่องกับหลอดไฟ ก็เห็นขอบกระดาษซ้อนกันเป็นเส้นบางๆ รอบตัวเลข ป้าบอกว่ายังไม่ทันได้ถามอะไรต่อ ผู้ชายคนนั้นก็ดึงสลากคืนแล้วเดินหายไปในตลาดเรื่องนี้ทำให้ผมไปหาข้อมูลจริงจังว่าสลากของจริงมีจุดสังเกตอะไรบ้าง แล้วสรุปเป็นวิธีที่ใช้เวลาราวหนึ่งนาที ใครซื้อสลากแบบใบ หรือมีญาติพี่น้องขายลอตเตอรี่ บทความนี้ควรเก็บไว้

สลากปลอมมีสองแบบ อันตรายไม่เท่ากัน

แบบแรก คือปลอมทั้งใบ พิมพ์ขึ้นใหม่ทั้งหมดให้หน้าตาคล้ายของจริง แบบนี้มักจับได้ไม่ยาก เพราะทำกระดาษและหมึกให้เหมือนของจริงได้ยากมาก

แบบที่สอง คือสลากจริงที่ถูกแก้เลข เอาสลากจริงที่ไม่ถูกรางวัลมาขูด ลบ หรือตัดตัวเลขจากใบอื่นมาแปะทับ ให้ตรงกับเลขที่ออก แล้วนำไปหลอกขึ้นเงิน หรือหลอกขายต่อให้แม่ค้าและร้านรับซื้อ

แบบที่สองอันตรายกว่า เพราะกระดาษเป็นของจริง ลายน้ำก็เป็นของจริง ถ้าดูแค่ภาพรวมจะผ่านง่ายมาก จุดที่ต้องดูให้ละเอียดคือบริเวณเลขสลากกับงวดวันที่

จากที่ผมคุยกับป้า สลากที่ถูกแก้เลขซึ่งเอามาหลอกขายที่แผงมักเป็นรางวัลเล็ก เช่น เลขท้ายสองตัวหรือสามตัว ผมคิดว่าเป็นเพราะรางวัลเล็กแบบนี้มีการรับซื้อด้วยเงินสดหน้าแผงเป็นเรื่องปกติ ทั้งคนขายและคนรับซื้อจึงตรวจกันไม่ละเอียดเท่ารางวัลใหญ่ ช่องว่างตรงนี้เองที่มิจฉาชีพใช้ประโยชน์

ตรวจ 6 จุดในหนึ่งนาที

สลากกินแบ่งรัฐบาลพิมพ์ด้วยกระดาษและหมึกพิเศษหลายชั้น สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลแนะนำจุดตรวจไว้หลายข้อ ผมเรียงใหม่ให้ทำตามได้เร็วแบบนี้

1. เทียบกับใบจริงงวดเดียวกัน (10 วินาที) วางคู่กับสลากที่เรามั่นใจว่าเป็นของจริงงวดเดียวกัน ดูความหนาของกระดาษ ภาพบนสลาก และขนาดตัวเลขกับตัวอักษร ของปลอมมักต่างกันตรงรายละเอียดเล็กๆ ที่ดูใบเดียวไม่ออก

2. ส่องกับแสงขาว (10 วินาที) ยกสลากขึ้นส่องกับหลอดไฟหรือแสงแดด เนื้อกระดาษของจริงจะมีลายน้ำรูปนกวายุภักษ์ฝังอยู่

3. ส่องไฟยูวี (10 วินาที) ใช้ไฟฉายแสงม่วงหรือไฟยูวีส่อง ของจริงจะเห็นเส้นใยไหมเรืองแสงในเนื้อกระดาษ และมีเส้นที่พาดผ่านตัวเลขเรืองแสงขึ้นมา ไฟฉายยูวีเล็กๆ แบบที่ใช้ตรวจธนบัตรหาซื้อได้ไม่ยาก

4. ดูหมึกตัวเลข (10 วินาที) ตัวเลขบนสลากพิมพ์ด้วยหมึกสีส้มชนิดป้องกันการถ่ายสำเนา ของจริงจะเป็นสีส้มสดและคม ถ้าสีซีด ทึบ หรือขอบตัวเลขเบลอ ควรสงสัยไว้ก่อน

5. ส่องรอยด้วยแว่นขยายหรือกล้องมือถือ (15 วินาที) ซูมดูที่เลขสลากและงวดวันที่ หาขอบกระดาษซ้อน รอยกาว รอยขูดที่ทำให้ผิวกระดาษขุย หรือตัวเลขที่ระยะห่างไม่เท่ากัน จุดนี้คือจุดที่จับสลากแก้เลขได้ดีที่สุด

6. สแกนบาร์โค้ดสองมิติ (ราว 10 วินาที) บนสลากมีบาร์โค้ดสองมิติที่ทำไว้เพื่อใช้ตรวจสอบสลากปลอม ข้อมูลที่อ่านได้ เช่น งวด เลขสลาก ชุด และเล่ม ควรตรงกับที่พิมพ์อยู่บนใบ ถ้าไม่ตรงกัน หรือสแกนไม่ได้เลย ให้หยุดไว้ก่อน แอปพลิเคชันของสำนักงานสลากฯ ช่วยให้ตรวจได้สะดวกขึ้น

ถ้ามีไฟยูวีกับมือถืออยู่ใกล้มือ ทั้งหกข้อใช้เวลารวมราวหนึ่งนาทีเท่านั้น

ถ้ายังสงสัย ข้อ 7: ทดสอบหมึกกับน้ำ

สำนักงานสลากฯ ระบุว่าหมึกตัวเลขของสลากจริงจะไม่ละลายเมื่อถูด้วยน้ำสะอาด ถ้าหมึกเลอะหรือละลายออกมา แปลว่าน่าสงสัยมาก

ข้อนี้ผมแยกไว้เป็นข้อสุดท้าย เพราะต้องสัมผัสสลากโดยตรง ควรทำกับสลากของตัวเอง หรือเมื่อเจ้าของยินยอมเท่านั้น ใช้น้ำแค่นิดเดียวแตะเบาๆ ไม่ขูดแรง

สัญญาณเตือนที่ไม่ได้อยู่บนตัวสลาก

บางครั้งพฤติกรรมของคนขายบอกเราได้ก่อนตัวสลากเสียอีก ถ้าเจอหลายข้อพร้อมกัน ให้ระวังเป็นพิเศษ

• คนแปลกหน้าเอาสลากที่บอกว่าถูกรางวัลมาขายในราคาต่ำกว่าเงินรางวัล
• ขอเงินสดทันที อ้างว่ารีบ
• ไม่ยอมให้ส่องนาน หรือรีบดึงสลากคืน
• สลากยับหรือเปื้อนเฉพาะตรงตัวเลข ส่วนอื่นดูใหม่
• มาตอนแสงน้อย เช่น ใกล้ค่ำ หรือตอนแผงกำลังวุ่น

ถ้าเจอสลากน่าสงสัย ทำอย่างไร

1. ไม่รับซื้อ ไม่จ่ายเงิน และไม่ต้องเผชิญหน้าถ้ารู้สึกไม่ปลอดภัย
2. จำรูปพรรณ หรือถ่ายรูปไว้เท่าที่ทำได้อย่างปลอดภัย
3. แจ้งตำรวจ หรือติดต่อสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเพื่อตรวจสอบ
4. ถ้าเผลอรับสลากที่สงสัยมาแล้ว อย่าพยายามเอาไปขึ้นเงินเอง ให้นำไปให้เจ้าหน้าที่ตรวจ

การนำสลากปลอมหรือสลากที่แก้ไขไปขึ้นเงินรางวัลมีโทษตามกฎหมาย สำนักงานสลากฯ ระบุโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นถึงหนึ่งแสนบาท

ป้องกันตั้งแต่ตอนซื้อ

• ซื้อจากแผงหรือตัวแทนจำหน่ายที่มีที่ตั้งชัดเจน และเราซื้อเป็นประจำ
• ซื้อสลากดิจิทัลในแอปเป๋าตัง เพราะไม่มีใบกระดาษให้แก้เลข และเลือกรับเงินรางวัลแบบโอนเข้าบัญชีได้
• เซ็นชื่อและเบอร์โทรด้านหลังสลากที่ซื้อ แล้วถ่ายรูปเก็บไว้ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เป็นวิธีที่สำนักงานสลากฯ แนะนำไว้สำหรับแสดงความเป็นเจ้าของ
• ตรวจผลจากช่องทางทางการ ไม่เชื่อรูปผลรางวัลที่ส่งต่อกันในกลุ่มแชต

ป้าแม่ค้าตอนนี้

ตั้งแต่วันนั้น ป้าห้อยไฟฉายยูวีอันเล็กไว้ที่คอ ใครเอาสลากถูกรางวัลมาขายคืน ป้าจะส่องทุกใบโดยไม่สนว่าคนขายจะรอนานแค่ไหน ผมเองก็ซื้อมาอันหนึ่งไว้ที่บ้าน ราคาไม่แพง แต่ช่วยให้สบายใจขึ้นเยอะ

เลขของผมจากเช็กลิสต์นี้

ผมทำเลขท้ายบทความไว้ทุกตอนในซีรีส์นี้ ตอนนี้จึงเอาเลขมาจากเช็กลิสต์เอง จุดตรวจหลัก 6 ข้อ ข้อเสริมอีก 1 ข้อ รวมเป็น 7 ข้อ และใช้เวลาราว 1 นาที

เลขสองตัว: 67 · 76

เลขสามตัว: 671 · 176

ใครเคยเจอสลากน่าสงสัย หรือมีวิธีตรวจที่ใช้ได้ผล มาเล่าในคอมเมนต์ได้เลยครับ ประสบการณ์จากคนหน้างานจริงมีประโยชน์กับแม่ค้าและคนซื้ออีกหลายคน