จากชายคนโปรดสู่ฮ่องเต้ ! ตำนานมู่หรงชง องค์ชายรูปงามผู้พลิกชะตาจากเชลยศึก

จากองค์ชายผู้สูงศักดิ์ กลายเป็นเชลยศึก  และชายคนโปรดของจักรพรรดิผู้พิชิตบ้านเมือง ก่อนพลิกชะตากลับมาเป็นผู้นำกองทัพ และขึ้นครองบัลลังก์เสียเอง นี่คือเรื่องราวของมู่หรงชง (Murong Chong) บุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์จีนยุคห้าชนเผ่าสิบหกรัฐ ผู้มีชีวิตเต็มไปด้วยความสูญเสีย ความสัมพันธ์อันซับซ้อนในราชสำนัก   และการต่อสู้แย่งชิงอำนาจ

มู่หรงชงเป็นองค์ชายแห่งรัฐเฉียนเยียน มีบันทึกทางประวัติศาสตร์กล่าวถึงรูปลักษณ์ที่งดงามจนได้รับความโปรดปรานจากจักรพรรดิฝูเจียนแห่งรัฐเฉียนฉิน ขณะยังมีอายุเพียงประมาณ 12 ปี ความสัมพันธ์ดังกล่าวทำให้เขาถูกกล่าวถึงในฐานะชายคนโปรดหรือชายบำเรอของจักรพรรดิ แต่สิ่งที่ทำให้เรื่องราวของเขาแตกต่างจากบุคคลอื่นในราชสำนักคือ การที่เขาสามารถกลับมานำกองทัพต่อต้านอดีตผู้ปกครอง ก่อนประกาศตนเป็นจักรพรรดิแห่งรัฐซีเยียนใน ค.ศ. 385 และเข้ายึดนครฉางอันได้สำเร็จ

▪️มู่หรงชง องค์ชายรูปงามแห่งราชวงศ์เฉียนเยียน

มู่หรงชง (慕容沖, Mùróng Chōng) เป็นเชื้อพระวงศ์ชาวเซียนเป่ยแห่งตระกูลมู่หรง มีชีวิตอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 4 เป็นพระโอรสของจักรพรรดิมู่หรงจวิ้นแห่งรัฐเฉียนเยียน และเป็นพระอนุชาของจักรพรรดิมู่หรงเหว่ย

ในวัยเยาว์ เขาได้รับบรรดาศักดิ์เป็นจงซานอ๋อง และมีชื่อเล่นว่า “เฟิ่งหวง” (鳳皇) ซึ่งมีความหมายเกี่ยวข้องกับหงส์หรือวิหคมงคลในวัฒนธรรมจีน

ชีวิตของมู่หรงชงในฐานะองค์ชายต้องเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อรัฐเฉียนเยียนพ่ายแพ้สงคราม และถูกกองทัพรัฐเฉียนฉินพิชิตใน ค.ศ. 370 ทำให้ราชวงศ์มู่หรงสูญเสียอำนาจ สมาชิกเชื้อพระวงศ์จำนวนหนึ่งต้องตกอยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ชนะสงคราม รวมถึงมู่หรงชงที่ยังอยู่ในวัยเยาว์

▪️องค์ชายเชลยศึกที่กลายเป็นชายคนโปรดของจักรพรรดิฝูเจียน

ผู้พิชิตรัฐเฉียนเยียนคือ จักรพรรดิฝูเจียน (苻堅, Fú Jiān) แห่งรัฐเฉียนฉิน หนึ่งในผู้ปกครองที่มีอำนาจมากที่สุดของจีนตอนเหนือในยุคนั้น

หลังได้รับชัยชนะ ฝูเจียนได้นำสมาชิกเชื้อพระวงศ์มู่หรงมาอยู่ภายใต้อำนาจของตนเอง โดยในบันทึกประวัติศาสตร์จีนอย่าง “จิ้นซู” (晉書) กล่าวถึงความงดงามของมู่หรงชง และความโปรดปรานเชิงชู้สาวที่จักรพรรดิมีต่อเขา

นอกจากนี้ พระเชษฐภคินีของมู่หรงชง ซึ่งรู้จักกันในฐานะองค์หญิงชิงเหอ ก็ได้รับความโปรดปรานจากฝูเจียนเช่นเดียวกัน

เรื่องราวของสองพี่น้องตระกูลมู่หรงกลายเป็นที่กล่าวขานในเมืองฉางอัน โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาว่า มู่หรงชงยังเป็นผู้เยาว์ และอยู่ในสถานะเชลยจากรัฐที่พ่ายแพ้สงคราม จึงไม่อาจสรุปได้ว่าความสัมพันธ์ดังกล่าวเกิดขึ้นจากความสมัครใจหรือเป็นความรักที่เท่าเทียมกัน

▪️พี่น้องรูปงามที่กลายเป็นข่าวลือทั่วเมืองฉางอัน

ความโปรดปรานที่ฝูเจียนมีต่อมู่หรงชง  และพระเชษฐภคินี กลายเป็นเรื่องที่ผู้คนในเมืองฉางอันพูดถึงกันอย่างแพร่หลาย ตามบันทึกในจิ้นซู มีเพลงพื้นบ้านกล่าวถึงชายหนึ่งคน และหญิงหนึ่งคนที่ได้เข้าไปอยู่ในพระราชวัง ซึ่งถูกตีความว่าเป็นการพาดพิงถึงสองพี่น้องตระกูลมู่หรง

เหตุการณ์ดังกล่าวสร้างความกังวลให้กับขุนนางบางส่วน โดยเฉพาะหวังเหมิ่ง (王猛) ขุนนาง และที่ปรึกษาคนสำคัญของฝูเจียน ซึ่งเคยถวายคำทัดทานเกี่ยวกับความโปรดปรานที่มากเกินไป เพราะเกรงว่าจะส่งผลกระทบต่อการปกครอง และความมั่นคงของราชสำนัก

ในที่สุด มู่หรงชงจึงถูกส่งออกจากพระราชวัง และต่อมาได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองผิงหยาง แม้จะไม่ได้อยู่ใกล้ชิดจักรพรรดิเช่นเดิม แต่ชื่อของเขายังคงปรากฏอยู่ในเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้องกับความโปรดปรานของฝูเจียน

▪️จุดเปลี่ยนชีวิต เมื่อฝูเจียนพ่ายแพ้สงครามแม่น้ำเฝย

ใน ค.ศ. 383 จักรพรรดิฝูเจียนประสบความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่ในยุทธการแม่น้ำเฝย (Battle of Fei River) เมื่อกองทัพรัฐเฉียนฉินพ่ายแพ้ต่อกองทัพราชวงศ์จิ้นตะวันออก

ความพ่ายแพ้ครั้งนี้ทำให้อำนาจของฝูเจียนเริ่มสั่นคลอนอย่างรุนแรง กลุ่มชนต่างๆที่เคยอยู่ภายใต้การปกครองของเฉียนฉินเริ่มเคลื่อนไหวแยกตัว รวมถึงสมาชิกตระกูลมู่หรงที่ต้องการฟื้นฟูอำนาจของราชวงศ์เยียน

มู่หรงหง (慕容泓) พระเชษฐาของมู่หรงชง  และมู่หรงฉุย (慕容垂) ซึ่งเป็นพระญาติ ต่างมีบทบาทสำคัญในการต่อต้านรัฐเฉียนฉิน

มู่หรงชงซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองผิงหยางจึงเข้าร่วมการก่อกบฏ และนำกำลังทหารต่อต้านอดีตผู้ปกครอง จากองค์ชายที่เคยตกเป็นเชลยศึก เขากำลังกลายเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของการฟื้นฟูอำนาจตระกูลมู่หรง

▪️จากชายคนโปรดสู่ผู้นำกองทัพ

ใน ค.ศ. 384 มู่หรงหงเป็นผู้นำกองกำลังที่มุ่งหน้าไปยังนครฉางอัน แต่ขุนนาง และนายทหารบางส่วนไม่พอใจวิธีปกครอง และการลงโทษที่เข้มงวดของเขา จึงร่วมกันสังหารมู่หรงหง ก่อนสนับสนุนให้มู่หรงชงขึ้นเป็นผู้นำแทน ขณะนั้นมู่หรงเหว่ย พระเชษฐาของมู่หรงชง ซึ่งเคยเป็นจักรพรรดิแห่งเฉียนเยียน ยังมีชีวิตอยู่ และอยู่ภายใต้อำนาจของฝูเจียนในนครฉางอัน

มู่หรงชงจึงยังไม่ได้ประกาศตนเป็นจักรพรรดิในทันที แต่ใช้สถานะผู้สืบทอดอำนาจเพื่อสร้างความชอบธรรมในการนำกองทัพ ระหว่างที่กองกำลังของมู่หรงชงเข้าประชิดนครฉางอัน มีเหตุการณ์หนึ่งที่ถูกบันทึกไว้ในเอกสารประวัติศาสตร์ โดยฝูเจียนส่งเสื้อแพรชั้นดีไปให้มู่หรงชง พร้อมข้อความที่รื้อฟื้นความสัมพันธ์ และความโปรดปรานในอดีต

ใจความของข้อความกล่าวถึงไมตรีที่ฝูเจียนเคยมีต่อเขา และตั้งคำถามว่า เหตุใดมู่หรงชงจึงกลับมาต่อต้านผู้ที่เคยให้ความโปรดปรานแก่ตนเอง แต่มู่หรงชงกลับไม่ยอมอ่อนข้อ โดยตอบกลับในทำนองว่า  เวลานี้ตนมุ่งหมายอยู่ที่แผ่นดิน จะมาเห็นแก่เสื้อผ้าเพียงตัวเดียวได้อย่างไร พร้อมเรียกร้องให้ฝูเจียนยอมจำนน และส่งตัวมู่หรงเหว่ยคืนมา

เหตุการณ์เสื้อแพรจึงกลายเป็นเรื่องเล่าที่สะท้อนความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างอดีตชายคนโปรดกับผู้ที่เคยมีอำนาจเหนือเขา อย่างไรก็ตาม ในบริบททางประวัติศาสตร์ เหตุการณ์นี้ยังเป็นการสื่อสารทางการเมืองท่ามกลางสงครามที่มีการฟื้นฟูรัฐเยียนเป็นเดิมพันด้วย

▪️มู่หรงชงขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งซีเยียน

ในช่วงต้น ค.ศ. 385 หลังแผนก่อการภายในนครฉางอันของฝ่ายมู่หรงถูกเปิดโปง ฝูเจียนได้สั่งประหารมู่หรงเหว่ย และสมาชิกเชื้อสายเซียนเป่ยจำนวนมาก

เมื่อมู่หรงชงทราบว่าพระเชษฐาสิ้นพระชนม์ เขาจึงประกาศตนขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งรัฐซีเยียนหรือเยียนตะวันตก (Western Yan)  และใช้รัชศกเกิงสื่อ (更始)

การขึ้นครองอำนาจครั้งนี้ถือเป็นจุดสูงสุดของชีวิตอดีตองค์ชายผู้เคยสูญเสียบ้านเมือง และต้องอยู่ภายใต้อำนาจของผู้พิชิตมาตั้งแต่วัยเยาว์

กองทัพของมู่หรงชงเดินหน้าปิดล้อมนครฉางอันอย่างต่อเนื่อง จนภายในเมืองประสบภาวะขาดแคลนอาหารอย่างรุนแรง ในที่สุด ฝูเจียนต้องออกจากเมืองเพื่อพยายามจัดหาเสบียง ก่อนที่กองทัพของมู่หรงชงจะสามารถเข้ายึดนครฉางอันได้สำเร็จใน ค.ศ. 385

อย่างไรก็ตาม มู่หรงชงไม่ได้เป็นผู้สังหารฝูเจียนโดยตรง เพราะภายหลังฝูเจียนถูกจับโดยกองกำลังของรัฐโฮ่วฉินหรือฉินยุคหลัง  และถูกประหารในปีเดียวกัน

▪️เหตุใดมู่หรงชงจึงครองบัลลังก์ได้ไม่นาน ?

แม้จะสามารถเข้ายึดนครฉางอันได้สำเร็จ แต่การปกครองของมู่หรงชงกลับเต็มไปด้วยความขัดแย้ง

บันทึกประวัติศาสตร์กล่าวถึงปัญหาการบริหาร และการลงโทษที่สร้างความไม่พอใจภายในกองทัพ อีกทั้งยังมีปัญหาการปล้นสะดมในพื้นที่บางส่วน ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำกับผู้ใต้บังคับบัญชาเริ่มสั่นคลอน

ปัญหาสำคัญอีกประการคือ ชาวเซียนเป่ยจำนวนมากต้องการเดินทางกลับไปยังดินแดนเดิมทางตะวันออก แต่มู่หรงชงกลับต้องการตั้งหลักอยู่ในนครฉางอัน ความเห็นที่แตกต่างกัน ทำให้เขาสูญเสียการสนับสนุนจากทหาร และขุนนาง

ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 386 จึงเกิดการรัฐประหาร โดยแม่ทัพหานเหยียน (韓延) เป็นผู้สังหารมู่หรงชง และสนับสนุนต้วนสุย (段隨) ขึ้นเป็นผู้นำแทน

มู่หรงชงสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 386 หลังครองราชย์ได้เพียงประมาณหนึ่งปี ปิดฉากชีวิตที่ผ่านทั้งความรุ่งโรจน์ ความพ่ายแพ้ การตกอยู่ใต้อำนาจของผู้อื่น และการกลับขึ้นสู่จุดสูงสุดทางการเมือง

▪️มู่หรงชงเป็นชายบำเรอของฝูเจียนจริงหรือเป็นเพียงตำนาน ?

เรื่องมู่หรงชงได้รับความโปรดปรานเชิงชู้สาวจากจักรพรรดิฝูเจียนไม่ได้ปรากฏเฉพาะในนิยายหรือซีรีส์ยุคใหม่ แต่มีหลักฐานอยู่ในเอกสารประวัติศาสตร์จีน โดยเฉพาะ “จิ้นซู” (晉書) ซึ่งกล่าวถึงความสัมพันธ์ของฝูเจียนกับมู่หรงชง และพระเชษฐภคินี

ส่วน “จือจื้อทงเจี้ยน” (資治通鑑) เป็นเอกสารประวัติศาสตร์สำคัญอีกเล่มที่บันทึกเหตุการณ์ทางการเมือง และการทำสงครามในช่วงเวลาดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม เรื่องเล่าที่ว่าฝูเจียนหลงรักมู่หรงชงอย่างลึกซึ้งหรือมู่หรงชงกลับมาทวงแค้นเพราะความเจ็บปวดจากความสัมพันธ์ในอดีต เป็นการตีความที่ไม่สามารถยืนยันได้ทั้งหมดจากหลักฐานที่มีอยู่

สิ่งที่กล่าวได้อย่างระมัดระวังคือ เอกสารประวัติศาสตร์บันทึกว่า มู่หรงชงได้รับความโปรดปรานจากฝูเจียน และต่อมาได้กลายเป็นผู้นำกองกำลังที่ต่อต้านจักรพรรดิพระองค์นั้นจริง

▪️รู้จักคำว่า “เมี่ยนโส่ว” ชายบำเรอในประวัติศาสตร์จีน

ในประวัติศาสตร์จีนโบราณ มีคำที่ใช้เรียกชายรูปงามซึ่งได้รับการเลี้ยงดูไว้เป็นคนรักหรือชายบำเรอของสตรีผู้มีฐานะสูง คำนั้นคือ “面首” อ่านว่า เมี่ยนโส่ว (Miànshǒu)

คำนี้มีความหมายเกี่ยวข้องกับชายที่มีรูปลักษณ์งดงาม และได้รับการอุปถัมภ์เพื่อความสำราญ โดยพจนานุกรมภาษาจีนของกระทรวงศึกษาธิการไต้หวันยกตัวอย่างจากเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับองค์หญิงซานอินแห่งราชวงศ์หลิวซ่ง ซึ่งมีชายบำเรออยู่ในความดูแลจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ขององค์หญิงซานอินเกิดขึ้นภายหลังยุคของมู่หรงชง จึงไม่ควรเข้าใจว่า “เมี่ยนโส่ว” เป็นตำแหน่งอย่างเป็นทางการของมู่หรงชงในราชสำนักฝูเจียน

การเรียกมู่หรงชงว่า “ชายบำเรอ” หรือ “สนมชาย” จึงเป็นคำอธิบายความสัมพันธ์ในเชิงประวัติศาสตร์ มากกว่าจะเป็นตำแหน่งตามระบบราชสำนักจีนในขณะนั้น

▪️จากชายคนโปรดสู่จักรพรรดิ ชีวิตจริงที่ยิ่งกว่านิยาย

เรื่องราวของมู่หรงชงเป็นหนึ่งในชีวประวัติที่น่าติดตามของประวัติศาสตร์จีนยุคห้าชนเผ่าสิบหกรัฐ จากองค์ชายแห่งรัฐเฉียนเยียนที่สูญเสียบ้านเมืองในวัยเยาว์ กลายเป็นชายคนโปรดของจักรพรรดิฝูเจียน ก่อนกลับมาเป็นผู้นำกองทัพต่อต้านอดีตผู้ปกครอง และประกาศตนขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งซีเยียนใน ค.ศ. 385 แม้จะสามารถยึดนครฉางอันได้สำเร็จ แต่เขากลับครองอำนาจได้เพียงประมาณหนึ่งปี ก่อนถูกสังหารจากความขัดแย้งภายในกองกำลังของตนเอง

ชีวิตของมู่หรงชงจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องราวของชายรูปงามในราชสำนัก แต่ยังสะท้อนความโหดร้ายของสงคราม ความซับซ้อนของความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และความไม่แน่นอนของบัลลังก์ในยุคที่แผ่นดินจีนเต็มไปด้วยการแย่งชิงอำนาจ