มะเร็งอวัยวะใดพบมากที่สุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาได้ยินข่าวคนใกล้ตัวป่วยเป็นมะเร็ง บางคนอาจนึกถึงมะเร็งปอด บางคนนึกถึงมะเร็งเต้านม เพราะเป็นชื่อที่ได้ยินอยู่บ่อย ๆ แล้วถ้านับผู้ป่วยรายใหม่ทั่วประเทศไทย มะเร็งที่พบมากที่สุดเกิดขึ้นกับอวัยวะไหน?

คำตอบต้องดูด้วยว่านับประชากรกลุ่มใด และนับผู้ป่วยรายใหม่หรือผู้เสียชีวิต เพราะแต่ละแบบให้ภาพต่างกัน ตัวเลขต่อไปนี้ใช้ข้อมูลประมาณการ GLOBOCAN ปี 2565 ของหน่วยงานวิจัยมะเร็งนานาชาติ หรือ IARC ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากทะเบียนมะเร็งในหลายพื้นที่มาประมาณภาพรวมของประเทศ

เมื่อรวมชายและหญิง มะเร็งตับและท่อน้ำดีภายในตับเป็นกลุ่มที่มีผู้ป่วยรายใหม่มากที่สุดในประเทศไทย ประมาณ 27,936 ราย คิดเป็น 15.2% ของผู้ป่วยมะเร็งรายใหม่ทั้งหมดราว 183,541 รายในปีนั้น โดยการจัดกลุ่มนี้รวมมะเร็งท่อน้ำดีที่อยู่ภายในตับด้วย จึงไม่ใช่ตัวเลขของมะเร็งเซลล์ตับเพียงชนิดเดียว

รองลงมาคือมะเร็งปอดประมาณ 23,494 ราย มะเร็งเต้านม 21,628 ราย และมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง 20,173 ราย ตัวเลขเหล่านี้เป็นจำนวนผู้ได้รับการวินิจฉัยรายใหม่ในปีเดียวกัน ไม่ใช่จำนวนผู้ป่วยทั้งหมดที่ยังมีชีวิตอยู่

หากแยกตามเพศ ภาพจะเปลี่ยนไป ในผู้ชาย กลุ่มมะเร็งตับและท่อน้ำดีภายในตับมาเป็นอันดับหนึ่ง ประมาณ 19,139 ราย ตามด้วยมะเร็งปอดและมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ส่วนในผู้หญิง มะเร็งเต้านมพบมากเป็นอันดับหนึ่ง ประมาณ 21,628 ราย ตามด้วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง และกลุ่มมะเร็งตับ

แล้วถ้านับผู้เสียชีวิตล่ะ? ในชุดประมาณการปีเดียวกัน กลุ่มมะเร็งตับและท่อน้ำดีภายในตับยังเป็นอันดับหนึ่งเมื่อรวมทั้งสองเพศ โดยมีผู้เสียชีวิตประมาณ 27,143 ราย รองลงมาคือมะเร็งปอดประมาณ 19,864 ราย และมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงประมาณ 10,158 ราย

จำนวนผู้เสียชีวิตในปีหนึ่งไม่ได้หมายความว่าเป็นผู้ป่วยกลุ่มเดียวกับผู้ที่เพิ่งได้รับการวินิจฉัยในปีนั้น และไม่ควรนำตัวเลขสองชุดมาหารกันเพื่อสรุปโอกาสรอดชีวิตของผู้ป่วยแต่ละคน

ส่วนภาพรวมทั่วโลกไม่เหมือนประเทศไทยเสียทีเดียว IARC ประมาณว่าในปี 2565 มะเร็งปอดเป็นมะเร็งที่มีผู้ป่วยรายใหม่มากที่สุดทั่วโลก เกือบ 2.5 ล้านราย และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตจากมะเร็งอันดับหนึ่งเช่นกัน นั่นจึงเป็นเหตุผลที่คำตอบอาจต่างกันเมื่อเปลี่ยนจากสถิติไทยไปดูสถิติโลก

ข้อมูล GLOBOCAN เป็นค่าประมาณจากทะเบียนมะเร็งและแบบจำลอง ไม่ใช่การนับผู้ป่วยทุกรายในประเทศโดยตรง อีกทั้งตัวเลขในบทความเป็นข้อมูลปี 2565 จึงไม่ควรนำไปอ้างว่าเป็นจำนวนผู้ป่วยของปีปัจจุบัน

สำหรับการดูแลตัวเอง ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งแต่ละชนิดต่างกัน การไม่สูบบุหรี่ ลดหรือหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รับวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีตามคำแนะนำ และกินปลาน้ำจืดที่ปรุงสุกเพื่อลดความเสี่ยงพยาธิใบไม้ตับ เป็นเรื่องที่เริ่มดูแลได้ ส่วนผู้ที่มีไวรัสตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง หรือมีประวัติมะเร็งในครอบครัว ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการติดตามและตรวจที่เหมาะกับความเสี่ยงของตนเอง

หากมีอาการผิดปกติที่ไม่หาย เช่น น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ มีก้อน เลือดออกผิดปกติ ตัวหรือตาเหลือง ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ อาการเหล่านี้เกิดจากโรคอื่นได้ด้วย และการไม่มีอาการก็ไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีโรค