ทำไมผิวหนังจึงพองเป็นตุ่มน้ำเมื่อโดนความร้อน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แค่เผลอแตะหม้อร้อนหรือน้ำร้อนกระเด็นใส่มือ ผิวอาจแดงและแสบขึ้นมาทันที แต่บางครั้งผ่านไปสักพักกลับมีตุ่มใส ๆ นูนขึ้นมา ทั้งที่ตอนแรกยังมองไม่เห็น แล้วน้ำในตุ่มนั้นมาจากไหน?

ตุ่มน้ำเกิดจากผิวหนังที่บาดเจ็บแยกตัวออกจากชั้นด้านล่าง และมีของเหลวจากเนื้อเยื่อสะสมอยู่ภายใน เป็นส่วนหนึ่งของการตอบสนองต่อแผลไหม้ ไม่ใช่น้ำร้อนที่ซึมเข้าไปค้างอยู่ใต้ผิวหนัง

เมื่อความร้อนทำลายเซลล์ผิว ร่างกายจะเกิดการอักเสบ หลอดเลือดฝอยบริเวณนั้นยอมให้ของเหลวและโปรตีนรั่วออกมาสู่เนื้อเยื่อได้มากขึ้น ของเหลวจึงสะสมในช่องที่ชั้นผิวแยกจากกัน ดันผิวด้านบนให้พองเป็นตุ่ม ซึ่งอาจเห็นชัดขึ้นหลังเกิดแผลไประยะหนึ่ง

น้ำใส ๆ ในตุ่มคืออะไร?

ของเหลวในตุ่มส่วนใหญ่เป็นน้ำที่มีโปรตีนและสารต่าง ๆ จากร่างกายปะปนอยู่ จึงมักดูใสหรือออกเหลืองอ่อน ไม่ใช่หนองเสมอไป ส่วนผิวบาง ๆ ที่คลุมตุ่มช่วยเป็นแนวกั้นให้เนื้อเยื่อด้านล่างและช่วยรักษาความชุ่มชื้นของแผล

ตุ่มน้ำมักพบในแผลไหม้ที่ลึกถึงผิวหนังบางส่วน หรือที่เรียกกันว่าแผลไหม้ระดับสอง แผลลักษณะนี้อาจแดง บวม และเจ็บมาก เพราะปลายประสาทบริเวณผิวหนังได้รับผลกระทบ แต่การดูจากตุ่มเพียงอย่างเดียวบอกความลึกของแผลได้ไม่แน่นอน แผลที่ดูขาวซีด ดำ หรือชาจึงไม่ควรมองว่าไม่รุนแรงเพียงเพราะเจ็บน้อย

โดนความร้อนแล้วควรทำอย่างไร

รีบเอาบริเวณที่ไหม้ออกจากแหล่งความร้อน แล้วให้น้ำสะอาดอุณหภูมิเย็นไหลผ่านแผลนาน 20 นาที โดยเร็วที่สุด ถอดแหวน นาฬิกา หรือเสื้อผ้าใกล้แผลก่อนที่ผิวจะบวม แต่หากเสื้อผ้าติดกับแผลอยู่ อย่าดึงออก

ไม่ใช้น้ำแข็งประคบโดยตรง และไม่ทายาสีฟัน น้ำมัน หรือของใช้ในครัวลงบนแผล หลังลดความร้อนแล้วให้ปิดแผลหลวม ๆ ด้วยวัสดุสะอาดที่ไม่ติดแผล เช่น แผ่นปิดแผลชนิดไม่ติดแผล หรือวางฟิล์มถนอมอาหารสะอาดทับโดยไม่พันรอบแน่น

อย่าเจาะหรือแกะตุ่มน้ำเอง เพราะผิวที่คลุมตุ่มช่วยปกป้องแผล หากตุ่มแตกแล้ว ให้รักษาความสะอาด ปิดด้วยวัสดุที่ไม่ติดแผล และปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เรื่องการดูแลแผล โดยเฉพาะเมื่อตุ่มใหญ่หรืออยู่ในตำแหน่งที่เสียดสีง่าย

ควรไปพบแพทย์หากแผลใหญ่กว่าฝ่ามือของผู้บาดเจ็บ แผลอยู่ที่มือ ใบหน้า เท้า ข้อสำคัญ หรืออวัยวะเพศ เป็นแผลลึก ผิวขาวซีดหรือดำ หรือเกิดจากไฟฟ้าและสารเคมี เด็กเล็กที่มีแผลไหม้ควรได้รับการประเมินเช่นกัน หากมีหายใจลำบากหลังสูดควัน ให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

ระหว่างรอดูแลแผล หากมีอาการแดงลาม บวมร้อน ปวดมากขึ้น มีหนอง หรือมีไข้ ควรพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ ตุ่มน้ำเล็ก ๆ จึงไม่ใช่สิ่งที่ต้องรีบเจาะออก แต่เป็นสัญญาณว่าผิวได้รับบาดเจ็บและต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม