มีประเทศไหนที่ฝนไม่ตกเลยหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าเรามองภาพทะเลทรายกว้างสุดสายตา อาจนึกว่าประเทศแถบนั้นคงไม่เคยมีฝนตก บางเมืองอาจรอฝนครั้งต่อไปนานเป็นปี แต่ทั้งประเทศจะไม่มีฝนเลยได้หรือไม่?

คำตอบคือ ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่ามีประเทศใดไม่มีฝนตกเลยตลอดเวลา ประเทศที่แห้งแล้งที่สุดก็ยังมีฝนตกในบางพื้นที่หรือบางช่วง เพียงแต่ตกน้อยมากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น

อียิปต์เป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศแห้งแล้ง แต่ชายฝั่งทางเหนือใกล้ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนได้รับฝนมากกว่าพื้นที่ทะเลทราย โดยข้อมูลสภาพภูมิอากาศระบุว่าบริเวณชายฝั่งทางเหนือมีฝนเฉลี่ยประมาณ 200 มิลลิเมตรต่อปี ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยของบริเวณชายฝั่ง ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั้งประเทศ

ฝนน้อยทั้งประเทศ กับฝนไม่ตกในบางพื้นที่ ต่างกันอย่างไร

เวลานำปริมาณฝนมาเปรียบเทียบระหว่างประเทศ นักวิจัยมักใช้ค่าเฉลี่ยระยะยาวที่รวมทั้งพื้นที่และช่วงเวลา ตัวเลขเดียวจึงไม่ได้บอกว่าทุกเมืองได้รับฝนเท่ากัน หรือทุกปีจะมีฝนตกเท่าเดิม ธนาคารโลกอธิบายว่าตัวชี้วัดนี้เป็นค่าเฉลี่ยของหยาดน้ำฟ้า ซึ่งรวมฝนและหิมะด้วย

ส่วนสถานีตรวจอากาศบอกข้อมูลเฉพาะจุดได้ ตัวอย่างหนึ่งคือเมืองอาริกาทางตอนเหนือของชิลี ซึ่งมีบันทึกช่วงไร้ฝนต่อเนื่อง 172 เดือน ตั้งแต่เดือนตุลาคม ค.ศ. 1903 ถึงมกราคม ค.ศ. 1918 ตามข้อมูลที่องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกตรวจสอบแล้ว แต่สถิตินี้ไม่ได้หมายความว่าชิลีทั้งประเทศไม่มีฝน หรือเมืองอาริกาไม่เคยมีฝนอีกเลย

ทะเลทรายอาตากามาในชิลีก็มีบางส่วนที่แห้งแล้งมาก งานวิจัยด้านอุตุนิยมวิทยาระบุว่าบางบริเวณมีหยาดน้ำฟ้าเฉลี่ยน้อยกว่า 1 มิลลิเมตรต่อปี ขณะที่พื้นที่สูงด้านตะวันออกมีปริมาณมากกว่านั้น แสดงให้เห็นว่าแม้อยู่ในทะเลทรายเดียวกัน ฝนก็ไม่ได้กระจายเท่ากันทั้งหมด

ความแห้งแล้งของอาตากามาเกี่ยวข้องกับหลายลักษณะภูมิอากาศร่วมกัน ทั้งอากาศที่จมตัว เทือกเขาแอนดีสที่กั้นความชื้น และกระแสน้ำเย็นใกล้ชายฝั่งซึ่งช่วยให้อากาศมีเสถียรภาพ จึงเกิดฝนได้ยากในหลายบริเวณ

แม้ฝนจะตกน้อย ผู้คนก็ยังตั้งถิ่นฐานและทำเกษตรได้หากมีแหล่งน้ำอื่นให้ใช้ เช่น อียิปต์ที่อาศัยน้ำจากแม่น้ำไนล์ ความท้าทายจึงอยู่ที่การจัดสรรน้ำให้พอกับบ้านเรือนและพื้นที่เพาะปลูก

ดังนั้น หากได้ยินว่าประเทศหนึ่งเป็น “ประเทศที่ไม่มีฝน” ให้เข้าใจไว้ก่อนว่ามักหมายถึงประเทศที่มีฝนน้อยมาก หรือมีบางพื้นที่ไม่พบฝนเป็นเวลานาน ไม่ได้แปลว่าฝนไม่เคยตกทั่วทั้งประเทศ