รูม่านตาขยายเมื่อมองคนที่เรารักจริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลานั่งคุยกับใครสักคนใกล้ ๆ เราอาจสังเกตได้ว่าแววตาของเขาเปลี่ยนไป จนมีคำบอกต่อกันว่า ถ้ารูม่านตาขยายตอนมองเรา แปลว่าเขากำลังมีความรักหรือรู้สึกดึงดูดใจ

เรื่องนี้ฟังดูโรแมนติกดี แต่ดวงตาต้องรับมือกับทั้งแสง ระยะที่มอง และสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวอยู่ตลอด แล้วขนาดของรูม่านตาจะบอกความรู้สึกที่มีต่ออีกคนได้ชัดแค่ไหน?

รูม่านตาอาจขยายเมื่อเกิดความสนใจหรือความตื่นตัว แต่ใช้ยืนยันว่าใครกำลังรักเราไม่ได้ งานวิจัยพบความเชื่อมโยงกับสิ่งเร้าที่กระตุ้นอารมณ์บางชนิด ทว่าปฏิกิริยาเดียวกันเกิดจากสาเหตุอื่นได้ และงานศึกษาความดึงดูดส่วนใหญ่ไม่ได้พิสูจน์ว่าการมองคนรักทำให้รูม่านตาของทุกคนขยายเสมอ

รูม่านตากำลังปรับให้เข้ากับสิ่งรอบตัว

รูม่านตาคือช่องสีดำตรงกลางม่านตา หน้าที่พื้นฐานของมันคือช่วยควบคุมปริมาณแสงที่เข้าสู่ดวงตา เมื่ออยู่ในที่มืด รูม่านตามักขยายเพื่อรับแสงมากขึ้น พอเจอแสงสว่างก็หดเล็กลง การเปลี่ยนจากมองหน้าคนที่นั่งย้อนแสงไปมองบริเวณสว่างจึงมีผลต่อขนาดรูม่านตาได้

ระบบประสาทอัตโนมัติซึ่งควบคุมการทำงานหลายอย่างของร่างกายก็มีส่วนปรับขนาดรูม่านตาเช่นกัน ความสนใจ การใช้ความคิด และความตื่นตัวทางอารมณ์จึงอาจสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงนี้ โดยที่เจ้าตัวไม่ได้สั่งให้ดวงตาทำงาน

งานวิจัยพบอะไรบ้าง

งานทดลองที่วัดสายตาขณะผู้เข้าร่วมดูภาพ พบว่าหลังปฏิกิริยาตอบสนองต่อแสงในช่วงแรก รูม่านตามีแนวโน้มเปลี่ยนแปลงมากขึ้นเมื่อดูภาพที่กระตุ้นอารมณ์ ทั้งภาพที่ให้ความรู้สึกดีและภาพที่ให้ความรู้สึกไม่ดี ผลนี้ชี้ว่าการขยายอาจสัมพันธ์กับความตื่นตัว แต่ไม่ได้ระบุได้ด้วยตัวเองว่าเป็นอารมณ์ชนิดใด

ส่วนงานทบทวนเชิงอภิมานซึ่งรวบรวมงานวิจัยเรื่องรูม่านตากับความสนใจทางเพศ พบหลักฐานความเชื่อมโยงบางส่วน แต่ผู้วิจัยระบุว่าการตอบสนองนี้ไม่ได้เป็นตัววัดที่เชื่อถือได้สม่ำเสมอในทุกกลุ่ม ผลจากภาพที่กระตุ้นความสนใจทางเพศยังนำไปเท่ากับความรักหรือความผูกพันระยะยาวโดยตรงไม่ได้

มีงานทดลองเลือกคู่เดตออนไลน์ในผู้เข้าร่วมรักต่างเพศ 239 คน ที่พบความสัมพันธ์ระหว่างขนาดรูม่านตากับการตอบรับคู่เดตสมมติ ผลดังกล่าวบอกว่ารูม่านตาอาจสัมพันธ์กับการเลือกในสถานการณ์ที่ศึกษา แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าการมองคนรักจะทำให้รูม่านตาขยายทุกครั้ง หรือใช้ทำนายความรู้สึกของคนแต่ละคนได้

แล้วถ้าเห็นรูม่านตาเขาขยายล่ะ?

บริเวณที่นั่งอาจมืดลง เขาอาจกำลังตั้งใจฟัง ตื่นเต้น ประหม่า หรือได้รับผลจากยาและปัจจัยทางร่างกายอื่น ๆ ก็ได้ แม้บรรยากาศจะชวนให้คิดว่าอีกฝ่ายสนใจเรา ขนาดรูม่านตาเพียงอย่างเดียวก็แยกสาเหตุเหล่านั้นออกจากกันไม่ได้

การสังเกตสีหน้า น้ำเสียง และการกระทำต่อเนื่องช่วยให้เข้าใจสถานการณ์ได้มากขึ้น แต่ก็ยังอาจตีความผิด หากอยากรู้ความรู้สึกของอีกฝ่าย การพูดคุยกันตรง ๆ ย่อมให้ข้อมูลชัดกว่าการพยายามอ่านคำตอบจากรูม่านตา