‘โปรตีน’ กับการออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อ

สำหรับการสร้างกล้ามเนื้อ นอกจากวินัยในการออกกำลังกายที่จำเป็นต้องมีอย่างสม่ำเสมอแล้ว ‘โปรตีน’ ยังเป็นหนึ่งสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายในการสร้างและฟื้นฟูกล้ามเนื้อ จึงต้องให้ความใส่ใจในการบริโภคอย่างเหมาะสม

"โค้ชปุ๊ก" ยลวรณัฏฐ์ จีรัชตกรณ์ ผู้จัดการศูนย์ออกกำลังกาย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล โรงพยาบาลศิริราช ให้ข้อมูลว่า โปรตีน เป็นสารอาหารที่สำคัญในการเสริมสร้างกล้ามเนื้อให้แข็งแรง และจำเป็นจะต้องมีอยู่ในอาหารทุกมื้อ โปรตีนนอกจากจะไปสร้างมวลกล้ามเนื้อแล้ว ยังป้องกันกระบวนการแคทาบอลิซึมของกล้ามเนื้ออันเป็นสาเหตุที่ทำให้ใยกล้ามเนื้อถูกทำลาย ซึ่งสารอาหารชนิดนี้ก็ไม่ได้มีอยู่แค่ในเนื้อสัตว์เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังมีอยู่ในอาหารอีกหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นผักใบเขียว ธัญพืช และถั่วชนิดต่าง

คนทั่วไปที่ไม่ได้ออกกำลังกายควรได้รับโปรตีน 1 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. เช่น น้ำหนัก 65 กก. จะต้องการโปรตีนประมาณ 60-70 กรัมต่อวัน สำหรับคนที่ออกกำลังกายเพื่อต้องการสร้างกล้ามเนื้อ ควรได้รับโปรตีน 2-3 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. คือประมาณ 120 กรัมต่อวัน เช่น นักเพาะกาย จำเป็นต้องแบ่งอาหารเป็นมื้อย่อย 6-8 มื้อ เนื่องด้วยข้อจำกัดของร่างกายที่ย่อยและดูดซึมโปรตีนได้ครั้งละ 30-50 กรัม ทุก 2-3 ชั่วโมง ขึ้นกับน้ำหนักตัว จึงต้องการโปรตีนเพื่อไปซ่อมแซมกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกายมากกว่าคนทั่วไป

ทั้งนี้ ประโยชน์ของการออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อ คือ ทำให้ไขมันลดลงจากการเพิ่มมวลกล้ามเนื้อ โดยร่างกายจะมีการเผาผลาญพลังงานเฉพาะแคลอรีหรือไขมันส่วนเกินออกไปได้ดีขึ้น ทำให้น้ำหนักลดลง รูปร่างกระชับได้สัดส่วน และยังช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้แก่ร่างกาย ลดความเสี่ยงในการบาดเจ็บ ปวดหลัง ปวดไหล่ ขณะทำกิจวัตรประจำวันได้

สำหรับเรื่องการลดปริมาณคาร์โบไฮเดรต จะสามารถช่วยสร้างกล้ามเนื้อได้ดีขึ้นหรือไม่

โค้ชปุ๊ก กล่าวว่า หากว่าเราไม่รับประทานคาร์โบไฮเดรต จะทำให้กระบวนการในการนำไขมันส่วนเกินออกมาใช้นั้นไม่มีประสิทธิภาพ การงดคาร์โบไฮเดรต ร่างกายของเราก็จะไม่มีพลังงานมาใช้ ทำให้ร่างกายไปดึงโปรตีนมาใช้แทนทำให้การสร้างกล้ามเนื้อไม่มีประสิทธิภาพ ส่วนคาร์โบไฮเดรตที่เราบริโภคควรจะเป็นคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน ที่ได้จากแป้งที่ไม่ผ่านการขัดขาว เพราะคาร์โบไฮเดรตจำพวกนี้จะเผาผลาญได้ช้า และให้พลังงานได้ตลอดวัน เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีต ข้าวโอ้ต เป็นต้น

การรับประทานเวย์โปรตีน ในการสร้างกล้ามเนื้อ

เวย์โปร์ตีน เป็นโปรตีนชนิดหนึ่งที่สกัดออกมาจากนม ซึ่งทั้งผู้หญิงและผู้ชายสามารถบริโภคได้ โดยให้ผลเป็นอาหารเสริมที่สร้างมาเพื่อความสะดวกรวดเร็วในการเสริมโปรตีน แต่อย่างไรก็ตาม เนื่องจากในมื้ออาหารหลักร่างกายได้รับโปรตีนจากเนื้อสัตว์ ไข่ และนมอยู่แล้ว หากร่างกายได้รับปริมาณโปรตีนที่เพียงพอจากมื้อหลักแล้ว ไม่แนะนำให้กินโปรตีนเสริมมากเกินจำเป็น ซึ่งการบริโภคโปรตีนมากเกินไป เป็นระยะเวลานานๆ อาจมีผลข้างเคียงที่รุนแรงเช่น โรคกระดูกพรุน ความเสียหายที่ตับและไตอย่างรุนแรงได้

โค้ชปุ๊ก ย้ำว่า การรับประทานโปรตีนในทุกประเภท สามารถช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อได้ แต่ต้องควบคู่กับการฝึกกล้ามเนื้อไปด้วย หากฝึกไม่สม่ำเสมอ ก็ต้องใช้เวลานานมากกว่ากล้ามเนื้อจะแข็งแรง โดยการฝึกก็มีหลากหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับว่าต้องการฝึกกล้ามเนื้อบริเวณไหน และต้องการกล้ามเนื้อแบบไหน

สำหรับการคำนวณค่า BMI เป็นสิ่งสำคัญที่จะบ่งบอกในเรื่องภาวะโภชนาการ แต่ในนักกีฬาหรือ ผู้ออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อไม่เหมาะกับการคำนวณค่า BMI เนื่องจากน้ำหนักของนักกีฬาเป็นน้ำหนักจากล้ามเนื้อมากกว่าไขมัน หากคำนวณด้วยค่า BMI โดยใช้น้ำหนักตัว / ความสูง ยกกำลังสอง ผลที่ได้ก็จะทำให้เกินเกณฑ์มาตรฐานดัชนีมวลกาย

นอกจากนี้ การนอนหลับอย่างเพียงพอจะส่งผลถึงกล้ามเนื้อ เพราะในช่วงเวลาที่เรานอนหลับนั้น กล้ามเนื้อของเราที่ถูกใช้งานอย่างหนักจะได้รับการฟื้นฟู ใยกล้ามเนื้อที่เสียหายจากการฝึกกล้ามเนื้อก็จะได้รับการซ่อมแซม ซึ่งถ้าหากเรานอนหลับไม่เพียงพอก็อาจจะทำให้กล้ามเนื้อของเราเกิดอาการเมื่อยล้าและอาจจะทำให้กล้ามเนื้อไม่แข็งแรงได้

โค้ชปุ๊ก ยังกล่าวถึง กระแสในโลกโซเชียล เรื่องของท่าออกกำลังกาย เช่น ลดน่อง ลดแขน ต้นขาภายเวลาสั้น ๆ เพียง 5 นาที ว่า อย่าหลงเชื่อเพราะ การออกกำลังกายทุกประเภทต้องอาศัยเวลา ไม่มีทางเห็นผลได้ชัดทันที นอกจากนี้ การออกกำลังกายเน้นความรวดเร็วจนเกินร่างกายรับไหวอาจทำให้มีอันตรายจากการบาดเจ็บตามมามากมาย สิ่งสำคัญคือ ประสิทธิภาพของการออกกำลังต้องใช้เวลาและใส่ใจ ควรเลือกการออกกำลังกายให้เหมาะกับตัวเอง สร้างวินัยโดยปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ รับประทานอาหารอย่างถูกต้องเท่านี้ก็เพียงพอแล้ว

“การออกกำลังกายทุกรูปแบบเปรียบได้กับยาสารพัดประโยชน์ แต่ก็ต้องเลือกชนิด ความหนัก ความนาน และความบ่อยของการออกกำลังกายให้เหมาะสมกับเพศ วัย สภาพร่างกาย สภาพแวดล้อม และจุดประสงค์ของแต่ละคน จึงจะถือเป็นการออกกำลังเพื่อสุขภาพอย่างแท้จริง” โค้ชปุ๊ก กล่าวทิ้งท้าย