Bartleby, the Scrivener (บาร์เทิลบี เสมียนผู้ไม่ยอมเขียน)

Bartleby, the Scrivener (บาร์เทิลบี เสมียนผู้ไม่ยอมเขียน)

​เรื่องสั้น "Bartleby, the Scrivener: A Story of Wall Street" (ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1853) คือผลงานชิ้นเอกของ เฮอร์แมน เมลวิลล์ (Herman Melville) ที่มีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อแนวคิดทางปรัชญาและวรรณกรรมสมัยใหม่ มันเป็นเรื่องราวที่เรียบง่ายแต่ทรงพลัง สะท้อนความโดดเดี่ยวของปัจเจกชนในยุคทุนนิยม

​● ผู้ประพันธ์: เฮอร์แมน เมลวิลล์

​เฮอร์แมน เมลวิลล์ (ค.ศ. 1819–1891) เป็นนักเขียนชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียงจากนวนิยาย Moby Dick (โมบี ดิ๊ก) ชีวิตของเขามีทั้งช่วงที่ผจญภัยในทะเลและการทำงานที่ต้องเผชิญกับความเบื่อหน่ายในเมือง แม้ว่าในช่วงชีวิตของเขา ผลงานหลายชิ้นจะไม่ได้รับความนิยม แต่ภายหลัง เมลวิลล์ได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในนักเขียนที่สำคัญที่สุดของอเมริกา ผลงานของเขาโดดเด่นในการสำรวจ ความซับซ้อนของจิตใจมนุษย์ และการใช้สัญลักษณ์เพื่อตั้งคำถามต่อประเด็นทางปรัชญาและศีลธรรม

​● เรื่องย่อ

​เรื่องสั้นนี้ถูกเล่าผ่านมุมมองของ ทนายความ (The Narrator) ชายชราใจดีแต่ชอบความสงบและหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง เขาเปิดสำนักงานทนายความเล็ก ๆ ใกล้กับวอลล์สตรีท และได้จ้าง บาร์เทิลบี เข้ามาเป็นเสมียนคัดลอกเอกสาร (Scrivener)

​บาร์เทิลบีเป็นเสมียนที่ทำงานได้อย่างยอดเยี่ยม มีความขยันหมั่นเพียร และเงียบขรึมในตอนแรก แต่จู่ ๆ เขาก็เริ่มปฏิเสธที่จะทำตามคำสั่งใด ๆ ที่นอกเหนือไปจากการคัดลอกเอกสาร ด้วยประโยคอันโด่งดังและสุภาพว่า "I would prefer not to." (ผมขอไม่ทำดีกว่า)

• ​เมื่อถูกขอให้อ่านทวนเอกสาร (ซึ่งเป็นงานสำคัญของเสมียน) เขาตอบว่า "I would prefer not to."

• ​เมื่อถูกขอให้ออกไปซื้อของ หรือทำงานอื่น ๆ เขาก็ปฏิเสธด้วยประโยคเดียวกัน

• ​ในที่สุด บาร์เทิลบีก็ปฏิเสธที่จะทำแม้กระทั่งการคัดลอกเอกสาร และกลายเป็นคนที่ไม่ยอมทำอะไรเลย เขาใช้ชีวิต กิน และนอนอยู่ในสำนักงานนั้นอย่างเงียบ ๆ

​ทนายความรู้สึกสับสนและสงสารมากกว่าโกรธ แต่เมื่อไม่สามารถทำให้บาร์เทิลบีออกจากสำนักงานได้ ทนายความจึงตัดสินใจย้ายสำนักงานหนีไปในที่สุด บาร์เทิลบีถูกจับกุมในฐานะผู้บุกรุกและถูกส่งตัวไปอยู่ในคุก "The Tombs" (สุสาน) และในที่สุด เขาก็ตัดสินใจ "ไม่เลือก" ที่จะกินอาหารและยอมให้ตนเองตายลงอย่างเงียบ ๆ ทิ้งไว้เพียงคำถามมากมายต่อผู้ที่อยู่เบื้องหลัง

-----

​● การวิเคราะห์คุณค่าเชิงจิตวิทยาและสังคม

​การวิเคราะห์จิตวิทยา: การปฏิเสธของอัตตา

• ​ความซาบซึ้งต่อความว่างเปล่า (Nihilism & Apathy): บาร์เทิลบีเป็นตัวแทนของบุคคลที่เข้าถึงจุดที่มองว่าการดำรงอยู่และกิจกรรมทั้งหมดนั้นไร้ความหมาย การปฏิเสธของเขาไม่ใช่การกบฏทางอารมณ์ แต่เป็นการ ปฏิเสธทางปรัชญา ต่อพันธะและภาระของชีวิตสมัยใหม่

• ​การถอนตัว (Withdrawal): การกระทำของบาร์เทิลบีสะท้อนถึงกลไกการถอนตัวทางจิตวิทยาขั้นรุนแรง (Pathological Withdrawal) เขาเลือกที่จะยุติปฏิสัมพันธ์กับโลกภายนอก โดยเริ่มจากการปฏิเสธงาน ไปสู่การปฏิเสธการเคลื่อนไหว และสุดท้ายคือการปฏิเสธการดำรงชีวิต

​การวิเคราะห์เชิงสังคม: เหยื่อของทุนนิยม

• ​ความแปลกแยกในวอลล์สตรีท (Alienation in Capitalism): วอลล์สตรีทเป็นสัญลักษณ์ของระบบที่เน้นการผลิตซ้ำและผลกำไร เสมียนคือฟันเฟืองที่ทำซ้ำงานเดิม ๆ ที่ไร้ความสร้างสรรค์ (คัดลอก) บาร์เทิลบีสะท้อนถึง ความแปลกแยก (Alienation) ที่เกิดจากระบบทุนนิยม ที่ลดทอนคุณค่าของมนุษย์ให้เหลือเพียงเครื่องมือในการผลิต

• ​ต้นแบบของคนแปลกแยก (Precursor to Modern Existentialism): บาร์เทิลบีถูกมองว่าเป็นต้นแบบของตัวละครในวรรณกรรมอัตถิภาวนิยมของยุคหลัง เช่น ตัวละครของ อัลแบร์ กามู (Albert Camus) หรือ ฟรันซ์ คาฟคา (Franz Kafka) ที่ต้องต่อสู้กับความไร้เหตุผลและความว่างเปล่าของโลก

-----

​Bartleby, the Scrivener เป็นมากกว่าเรื่องสั้นเศร้า ๆ เกี่ยวกับเสมียนที่แปลกประหลาด มันคือ คำวิจารณ์สังคม ที่ไม่เคยล้าสมัย มันท้าทายผู้อ่านให้ตั้งคำถามถึงความหมายของ "งาน" และ "การมีชีวิตอยู่" ในโลกที่กำหนดโดยกฎเกณฑ์ทางธุรกิจและการผลิต

​การกระทำของบาร์เทิลบีเป็นเหมือนการ ประท้วงอย่างเงียบงัน ต่อสังคมที่พยายามกำหนดบทบาทและหน้าที่ให้แก่เราอย่างเบ็ดเสร็จ การที่เขาตายอย่างสงบในคุก สะท้อนความจริงอันเจ็บปวดที่ว่า สังคมมักไม่มีที่ยืนสำหรับผู้ที่ไม่เลือกที่จะเข้าร่วมหรือ "ไม่ทำ" ตามกฎของมัน ทิ้งไว้เพียงความรู้สึกผิดและความสับสนในใจของผู้ที่ยังคง "เลือกที่จะอยู่" ต่อไปอย่างทนายความผู้เล่าเรื่อง

​เรื่องสั้นนี้จึงเป็นมรดกที่ล้ำค่า ซึ่งยังคงสะท้อนถึงความโดดเดี่ยวและความเงียบงันที่เราทุกคนอาจเคยรู้สึกในโลกที่วุ่นวายใบนี้ค่ะ