ทำไมแพทย์จึงแนะนำให้กินยาคุมฉุกเฉิน หลังมีเพศสัมพันธ์ทันที

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องสุขภาพทางเพศ ซึ่งเป็นประเด็นใกล้ตัวที่หลายคนอาจเคยได้ยิน แต่ยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะคำถามที่พบได้บ่อยว่า เหตุใดหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน หรือกรณีผู้ชายหลั่งใน จึงมีคำแนะนำให้รับประทาน “ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน”

ตามข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านสูติ-นรีเวช ระบุว่า การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่มีการป้องกัน เช่น ไม่ใช้ถุงยางอนามัย หรือเกิดการหลั่งภายในช่องคลอด ทำให้มีโอกาสที่อสุจิจะเดินทางไปปฏิสนธิกับไข่ได้ทันที ซึ่งในทางชีววิทยานั้น อสุจิสามารถมีชีวิตอยู่ภายในระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิงได้นาน ประมาณ 3–5 วัน ขณะที่ไข่ของผู้หญิงเมื่อมีการตกไข่แล้วจะมีชีวิตอยู่ราว 12–24 ชั่วโมง เท่านั้น

ดังนั้น หากช่วงเวลาที่มีเพศสัมพันธ์ไปตรงกับช่วงใกล้ตกไข่ โอกาสเกิดการตั้งครรภ์ก็จะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แม้ว่าจะเป็นเพียงครั้งเดียวก็ตาม นี่จึงเป็นเหตุผลที่แพทย์มักแนะนำให้ใช้ ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน หลังจากมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน

ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินมีหน้าที่หลักในการ ชะลอหรือยับยั้งการตกไข่ รวมถึงทำให้สภาพภายในมดลูกไม่เหมาะสมต่อการฝังตัวของตัวอ่อน ส่งผลให้ลดโอกาสเกิดการตั้งครรภ์ได้ โดยทั่วไปควรรับประทาน ภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ และยิ่งรับประทานเร็ว ประสิทธิภาพในการป้องกันก็จะยิ่งสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม แพทย์เน้นย้ำว่า ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินไม่ควรใช้เป็นวิธีคุมกำเนิดประจำ เพราะมีปริมาณฮอร์โมนค่อนข้างสูง และการใช้บ่อยอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือมีเลือดออกกะปริดกะปรอย

วิธีป้องกันที่เหมาะสมที่สุดในระยะยาวยังคงเป็นการใช้ถุงยางอนามัย หรือการใช้ยาคุมกำเนิดแบบปกติอย่างสม่ำเสมอ เพราะนอกจากช่วยป้องกันการตั้งครรภ์แล้ว ยังช่วยลดความเสี่ยงจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้อีกด้วย

กล่าวโดยสรุป การรับประทานยาคุมกำเนิดฉุกเฉินหลังมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน โดยเฉพาะกรณีที่มีการหลั่งภายใน ถือเป็นมาตรการสำคัญเพื่อลดโอกาสตั้งครรภ์ที่ไม่ตั้งใจ แต่ควรใช้เฉพาะในกรณีจำเป็นเท่านั้น และควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ยา

แหล่งที่มาของข้อมูล :

World Health Organization

Mayo Clinic

Planned Parenthood

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข