ถุงยางแตกหรือหลุดค้างข้างในควรทำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ระหว่างมีเพศสัมพันธ์ จู่ๆ ก็พบว่าถุงยางฉีก หรือถอนออกมาแล้วถุงยางไม่อยู่ตรงเดิม หลายคนอาจกังวลทั้งเรื่องการตั้งครรภ์และโรคติดต่อ จนไม่รู้ว่าควรเริ่มจากตรงไหน

ให้หยุดมีเพศสัมพันธ์ นำถุงยางที่ค้างออกอย่างระมัดระวัง และรีบประเมินความเสี่ยงทันที หากมีโอกาสตั้งครรภ์ ให้ปรึกษาเรื่องคุมกำเนิดฉุกเฉินโดยเร็ว ส่วนผู้ที่อาจสัมผัสเชื้อเอชไอวีควรไปโรงพยาบาลทันทีเพื่อประเมินยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ ซึ่งต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง

ถุงยางหลุดค้าง ต้องเอาออกอย่างไร

หากถุงยางค้างในช่องคลอด ให้ล้างมือให้สะอาด นั่งยองหรืออยู่ในท่าที่สบาย แล้วใช้นิ้วที่สะอาดค่อยๆ เกี่ยวขอบถุงยางออก หากเจ็บ เอื้อมไม่ถึง ดึงไม่ออก หรือไม่แน่ใจว่าออกมาครบหรือไม่ ให้ไปพบแพทย์เพื่อช่วยนำออก ไม่ควรใช้แหนบหรือของมีคมสอดเข้าไป

ถ้าค้างในทวารหนัก ไม่ควรพยายามใช้อุปกรณ์แหย่หรือล้วงลึก ให้ไปโรงพยาบาลเพื่อให้นำออกอย่างปลอดภัย โดยเฉพาะหากมีอาการปวดหรือเลือดออก

ล้างเฉพาะอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำสะอาด ไม่ต้องสวนล้างช่องคลอดหรือทวารหนัก เพราะไม่ใช่วิธีป้องกันการตั้งครรภ์หรือโรคติดต่อ และอาจทำให้ระคายเคืองได้ การปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ก็ไม่สามารถล้างอสุจิออกจากช่องคลอดได้เช่นกัน

เสี่ยงท้องหรือไม่ และต้องทำเร็วแค่ไหน

ถ้ามีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดและน้ำอสุจิอาจสัมผัสช่องคลอดหรือปากช่องคลอด ให้พิจารณาคุมกำเนิดฉุกเฉิน แม้ไม่แน่ใจว่ามีน้ำอสุจิรั่วหรือไม่ ความจำเป็นขึ้นอยู่กับวิธีคุมกำเนิดอื่นที่ใช้อยู่ด้วย ควรบอกแพทย์หรือเภสัชกรตามจริงเพื่อช่วยประเมิน

ยาคุมฉุกเฉินควรใช้ให้เร็วที่สุด ยาชนิดเลโวนอร์เจสเทรลมักแนะนำให้ใช้ภายใน 72 ชั่วโมง ส่วนชนิดอูลิพริสทัลใช้ได้ภายใน 120 ชั่วโมง ทั้งนี้แนวทางขององค์การอนามัยโลกระบุว่ายาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินควรใช้โดยเร็วภายใน 5 วัน และประสิทธิภาพลดลงเมื่อเวลาผ่านไป หากเกิน 72 ชั่วโมงแล้วก็ยังควรรีบปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ต้องรอจนหมดทางเลือก

อีกทางเลือกคือ ห่วงทองแดง ซึ่งแพทย์เป็นผู้ใส่ภายใน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ องค์การอนามัยโลกระบุว่าป้องกันการตั้งครรภ์ได้มากกว่า 99% เมื่อใช้ในช่วงเวลาดังกล่าว และยังใช้คุมกำเนิดต่อได้ แต่ต้องตรวจประเมินความเหมาะสมก่อน

ยาคุมฉุกเฉินไม่ใช่ยาทำแท้ง และไม่ได้ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แจ้งเภสัชกรหรือแพทย์เรื่องยาที่ใช้อยู่ น้ำหนักตัว การให้นมบุตร และวิธีคุมกำเนิดประจำ เพราะอาจมีผลต่อการเลือกวิธีและคำแนะนำ หากอาเจียนหลังรับประทานยาให้รีบปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ว่าอาจต้องรับประทานซ้ำหรือไม่

กังวลเรื่องเอชไอวี อย่ารอให้มีอาการ

หากคู่มีเชื้อเอชไอวีหรือไม่ทราบสถานะ และมีโอกาสสัมผัสเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดหรือทวารหนัก ให้ไปโรงพยาบาลหรือห้องฉุกเฉินทันทีเพื่อประเมินความจำเป็นในการรับ ยาเพ็ป ซึ่งเป็นยาป้องกันเอชไอวีหลังสัมผัสเชื้อ

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ แนะนำให้เริ่มยาเพ็ปภายใน 72 ชั่วโมง และยิ่งเริ่มเร็วก็ยิ่งดี หากแพทย์เห็นว่าควรใช้ ต้องรับประทานต่อเนื่องให้ครบ 28 วันตามคำสั่ง ไม่ใช่ทุกกรณีที่ถุงยางแตกจะต้องได้รับยา แพทย์จะประเมินจากลักษณะการสัมผัสและข้อมูลของคู่

ถ้าผ่าน 72 ชั่วโมงไปแล้ว ก็ยังควรไปพบแพทย์เพื่อประเมิน ตรวจ และวางแผนติดตาม อย่าซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองเพื่อหวังป้องกันโรคทุกชนิด เพราะโรคติดต่อแต่ละชนิดมีวิธีตรวจและดูแลต่างกัน

แจ้งแพทย์ด้วยหากไม่แน่ใจว่าเคยฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีครบหรือไม่ เพราะบางกรณีอาจต้องได้รับวัคซีนหรือการป้องกันเพิ่มเติมโดยเร็ว

หลังจากนั้นต้องตรวจอะไรบ้าง

การตรวจโรคติดต่อทันทีหลังเหตุการณ์อาจยังไม่พบเชื้อจากครั้งนั้น แพทย์อาจตรวจเพื่อเป็นข้อมูลตั้งต้นและนัดตรวจซ้ำตามชนิดของเชื้อและความเสี่ยง หากมีแผล ตุ่ม ผื่น ปัสสาวะแสบขัด ตกขาวผิดปกติ ปวดท้องน้อย หรือไข้ ควรไปพบแพทย์โดยไม่ต้องรอวันนัด

สำหรับการตรวจครรภ์ ให้ตรวจเมื่อประจำเดือนขาด หรือถ้าไม่แน่ใจว่าประจำเดือนควรมาเมื่อไร ให้ตรวจอย่างน้อย 21 วันหลังมีเพศสัมพันธ์ครั้งที่เสี่ยง หากตรวจแล้วผลลบแต่ประจำเดือนยังไม่มา ให้ตรวจซ้ำอีกครั้งและปรึกษาแพทย์

ระหว่างรอตรวจและติดตามผล ควรใช้ถุงยางใหม่ทุกครั้งตั้งแต่ก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ เลือกขนาดที่พอดี ตรวจวันหมดอายุ และใช้สารหล่อลื่นชนิดน้ำหรือซิลิโคนร่วมกับถุงยางลาเท็กซ์เพื่อลดโอกาสฉีกขาด

สิ่งสำคัญคือแยกจัดการสองเรื่องพร้อมกัน: รีบหาทางคุมกำเนิดฉุกเฉินเมื่อมีโอกาสตั้งครรภ์ และรีบไปประเมินความเสี่ยงเอชไอวีภายใน 72 ชั่วโมงเมื่อมีเหตุให้กังวล จากนั้นตรวจติดตามตามเวลาที่เหมาะสม