ทำไมคนโบราณจึงใช้บอระเพ็ดทาหัวนมตอนหย่านมลูก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอถึงวันที่แม่อยากให้ลูกเลิกดูดนมจากเต้า บางบ้านอาจได้ยินผู้ใหญ่บอกว่า “เอาบอระเพ็ดมาทาหัวนมสิ” เป็นคำแนะนำที่ส่งต่อกันมานาน จนหลายคนสงสัยว่าทำไปเพื่ออะไร และทุกบ้านจำเป็นต้องใช้วิธีนี้ไหม

คำตอบคือ คนสมัยก่อนใช้ความขมของบอระเพ็ดช่วยให้เด็กไม่อยากดูดเต้าต่อ เมื่อเด็กเข้ามาดูดแล้วเจอรสขม ก็อาจปล่อยเต้าและไม่อยากกลับมาดูดอีก เป็นวิธีที่มุ่งให้ลูกเลิกดูดนมแม่ ไม่ใช่การทาที่จุกนมขวดหรือหัวนมของเด็ก

ถึงจะเป็นวิธีที่เคยใช้กัน แต่ การหย่านมไม่จำเป็นต้องใช้บอระเพ็ด และข้อมูลที่พบยังไม่เพียงพอจะยืนยันความปลอดภัยของการให้เด็กได้รับบอระเพ็ดด้วยวิธีนี้ จึงควรหลีกเลี่ยงการนำสมุนไพรหรือสารรสขมมาทาหัวนมเพื่อให้ลูกดูด โดยเฉพาะเด็กเล็ก

สำหรับเด็กหลายคน การดูดเต้าไม่ได้หมายถึงอาหารอย่างเดียว แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่ได้อยู่ใกล้แม่ ได้รับความอบอุ่น และใช้ปลอบตัวเองก่อนนอน การหยุดแบบกะทันหันจึงอาจเป็นเรื่องยากทั้งสำหรับลูกและแม่

ถ้าอยากหย่านม ค่อย ๆ เริ่มอย่างไร

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ หรือ CDC แนะนำให้เริ่มลดการให้นมแม่ทีละมื้อ แล้วค่อยลดมื้ออื่นต่อไปในช่วงหลายสัปดาห์หรือมากกว่านั้น วิธีนี้ช่วยให้เด็กปรับตัวกับอาหารและเครื่องดื่มตามวัย ขณะเดียวกันร่างกายแม่ก็ค่อย ๆ ลดการสร้างน้ำนม

สำหรับเด็กอายุตั้งแต่ 1 ขวบที่กินอาหารตามวัยได้แล้ว อาจเริ่มจากมื้อกลางวันที่ลูกสนใจเล่นหรือกินอาหารอย่างอื่นอยู่ จากนั้นชวนทำกิจกรรม กอด หรือให้คนในบ้านช่วยดูแลในช่วงเวลาที่เคยดูดนม เมื่อปรับตัวได้จึงค่อยพิจารณาลดมื้อต่อไป ส่วนมื้อก่อนนอนอาจเป็นมื้อที่เด็กผูกพันมากและใช้เวลาปรับนานกว่า

อายุของลูกมีผลต่อสิ่งที่ต้องให้ทดแทน: หากเด็กอายุต่ำกว่า 12 เดือนและหยุดนมแม่ CDC แนะนำให้ใช้นมผงสำหรับทารกทดแทน ไม่ใช่นมวัวธรรมดา ส่วนเด็กอายุ 12 เดือนขึ้นไปสามารถดื่มนมวัวพาสเจอไรซ์รสจืดชนิดเต็มมันเนยร่วมกับอาหารตามวัยได้ หากลูกมีปัญหาการกิน แพ้นม หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษากุมารแพทย์เรื่องอาหารที่เหมาะสม

การเริ่มอาหารตามวัยราว 6 เดือนไม่ได้แปลว่าต้องเลิกนมแม่ทันที สมาคมกุมารแพทย์อเมริกันแนะนำให้กินอาหารตามวัยควบคู่กับนมแม่ต่อไปได้ถึง 2 ปีหรือนานกว่านั้น หากทั้งแม่และลูกต้องการ ส่วนครอบครัวที่จำเป็นหรือตัดสินใจหย่านมก่อน ก็สามารถวางแผนให้เหมาะกับวัยและสถานการณ์ของตัวเองได้

ถ้าลูกร้องหาเต้าหรือยังปรับตัวยาก อาจให้เวลากับขั้นนั้นอีกหน่อย และใช้การอุ้ม กอด อ่านนิทาน หรือให้ผู้ดูแลคนอื่นช่วยปลอบ ส่วนแม่ที่คัดเต้าจากการลดมื้อ ควรระบายออกเพียงพอให้สบายขึ้น หากมีไข้ เต้านมแดงร้อน ปวดมาก หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์

บอระเพ็ดจึงเป็นวิธีหย่านมแบบเก่าที่อาศัยรสขม แต่ไม่ใช่สิ่งที่เด็กต้องเจอเพื่อจะเลิกดูดเต้า การค่อย ๆ ลดมื้อและเตรียมอาหารทดแทนให้เหมาะกับวัย เป็นทางเลือกที่ช่วยให้ทั้งแม่และลูกมีเวลาปรับตัว