ไมเกรนมีอาการอย่างไรและดูแลตัวเองได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางวันเริ่มจากปวดหัวตุบ ๆ แล้วไม่นานแสงหน้าจอก็สว่างจนทนไม่ไหว เสียงคนคุยกันที่เคยเป็นเรื่องปกติกลับรบกวนไปหมด บางคนคลื่นไส้จนต้องหยุดงานและหาที่เงียบ ๆ นอนพัก

อาการแบบนี้อาจทำให้นึกถึงไมเกรน แต่ปวดหัวแต่ละครั้งมีสาเหตุได้หลายอย่าง การดูตำแหน่งที่ปวดเพียงอย่างเดียวจึงยังบอกไม่ได้ว่าเป็นโรคอะไร

ไมเกรนเป็นโรคทางระบบประสาทที่ทำให้เกิดอาการเป็นครั้ง ๆ มักมีอาการปวดศีรษะร่วมกับคลื่นไส้หรือไวต่อแสงและเสียง บางคนปวดจนทำกิจวัตรตามปกติไม่ได้ และแม้มักปวดข้างเดียว ก็ไม่ได้แปลว่าคนที่ปวดสองข้างจะตัดไมเกรนออกได้ทันที

อาการไมเกรนที่พบบ่อย

องค์การอนามัยโลกและบริการสุขภาพแห่งชาติอังกฤษอธิบายตรงกันว่า อาการปวดมักเป็นลักษณะตุบ ๆ ระดับปานกลางถึงรุนแรง และอาจแย่ลงเมื่อขยับตัว ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน หรือไวต่อแสงและเสียง โดยอาการแต่ละครั้งมักอยู่ประมาณ 4–72 ชั่วโมง

บางคนมีสัญญาณเตือนที่เรียกว่าออร่า เช่น เห็นแสงวาบหรือเส้นซิกแซก รู้สึกชาหรือเสียวซ่า หรือพูดลำบาก ออร่าไม่ได้เกิดกับทุกคน และอาการทางสายตาหรือการพูดที่เกิดขึ้นใหม่ไม่ควรวินิจฉัยเองว่าเป็นไมเกรน เพราะอาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องรักษาเร่งด่วน

ก่อนปวด บางคนอาจหาวบ่อย เหนื่อยผิดปกติ คอแข็ง หรืออารมณ์เปลี่ยน ส่วนหลังอาการปวดทุเลาแล้วก็อาจยังรู้สึกอ่อนเพลียได้

อะไรทำให้กำเริบ?

สาเหตุที่แน่ชัดของไมเกรนยังไม่เป็นที่ทราบทั้งหมด แต่คนที่มีญาติใกล้ชิดเป็นไมเกรนมีโอกาสเป็นมากขึ้น ส่วนสิ่งที่สัมพันธ์กับการกำเริบในบางคน ได้แก่ นอนไม่สม่ำเสมอ ความเครียด อดอาหาร คาเฟอีนมากเกินไป แอลกอฮอล์ หรือช่วงมีประจำเดือน

สิ่งกระตุ้นของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ลองจดวันที่ปวด ระยะเวลา อาการร่วม การนอน อาหาร ประจำเดือน และยาที่ใช้ บันทึกนี้ช่วยให้เห็นรูปแบบและนำไปคุยกับแพทย์ได้ โดยไม่ต้องรีบงดอาหารหลายอย่างเองจากการปวดเพียงครั้งเดียว

เมื่อเริ่มปวดควรทำอย่างไร

ถ้าเป็นอาการแบบเดิมที่เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไมเกรน ลองพักในห้องเงียบและแสงน้อย ดื่มน้ำให้เพียงพอ และใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร ยาที่ใช้บรรเทาอาจมีตั้งแต่พาราเซตามอลหรือไอบูโพรเฟน ไปจนถึงยาเฉพาะสำหรับไมเกรนและยาแก้คลื่นไส้ ซึ่งแต่ละชนิดมีข้อควรระวังต่างกัน

ไม่ควรเพิ่มขนาดยาหรือกินยาแก้ปวดบ่อย ๆ ด้วยตัวเอง เพราะการใช้ยาแก้ปวดมากเกินไปอาจทำให้ปวดหัวถี่ขึ้นได้ หากต้องใช้ยาแก้ปวดเกินสองวันต่อสัปดาห์บ่อย ๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทบทวนการรักษา โดยเฉพาะผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีโรคประจำตัว

ถ้าปวดบ่อย รุนแรงขึ้น ยาที่ใช้ไม่ช่วย หรือกระทบงานและชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์ แพทย์อาจพิจารณายาป้องกันเพื่อลดความถี่และความรุนแรงของอาการ ร่วมกับการจัดเวลานอน กินอาหาร ออกกำลังกาย และดูแลความเครียดให้สม่ำเสมอ

อาการแบบไหนต้องไปฉุกเฉิน

ให้รีบไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 หากปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน โดยเฉพาะเมื่อถึงจุดรุนแรงมากในเวลาไม่นาน หรือมีอาการหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด สับสน ชัก สูญเสียการมองเห็น มีไข้สูงร่วมกับคอแข็ง หรือปวดหลังได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ อย่าขับรถไปเอง

หากอาการปวดนานเกิน 72 ชั่วโมง ออร่านานเกินหนึ่งชั่วโมง หรือมีอาการไมเกรนขณะตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอด ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว แม้เคยเป็นไมเกรนมาก่อนก็ไม่ควรมองข้ามอาการที่ต่างจากเดิม

ไมเกรนอาจรบกวนชีวิตได้มาก แต่มีวิธีช่วยควบคุมอาการ การสังเกตรูปแบบของตัวเองและปรึกษาแพทย์เมื่อปวดบ่อยจะช่วยให้วางแผนรักษาได้เหมาะขึ้น